ABD, İsrail ve İran ekseninde gündeme gelen yeni iddialar, Türkiye’nin bölgesel güvenlik politikalarını yeniden tartışmaya açtı. Operasyon planına ilişkin öne sürülen detaylar dikkat çekti.
Ortadoğu’da dengeleri değiştirebilecek yeni bir iddia uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Bölgedeki Kürt silahlı gruplarının İran’a yönelik olası bir kara operasyonuna hazırlandığı, ancak Türkiye’nin devreye girmesinin ardından planın askıya alındığı ileri sürüldü. Söz konusu iddialar henüz resmi makamlar tarafından doğrulanmazken, ortaya atılan değerlendirmeler bölgesel güvenlik dengeleri açısından dikkatle takip ediliyor.
İddiaya göre operasyon hazırlıkları ABD ile yürütülen temasların ardından şekillendi. Ancak süreç içerisinde Türkiye’nin güvenlik kaygılarının Washington yönetimine iletilmesiyle planın durdurulduğu öne sürüldü. Konuya ilişkin taraflardan resmi doğrulama gelmezken, ortaya atılan değerlendirmeler yeni diplomatik tartışmaları da beraberinde getirdi.
Operasyon hazırlığına ilişkin dikkat çeken iddialar
İddiaya göre, Kürt silahlı grupları operasyon hazırlıklarını tamamlamıştı. Bir parti yetkilisinin i24NEWS’e yaptığı açıklamada, “Savaşçılar, Amerikan yeşil ışığını aldıktan sonra Irak’taki Süleymaniye’den İran’a doğru çoktan yola çıkmıştı.” ifadeleri kullanıldı.
Haberde ayrıca, İran Kürdistanı Demokrat Partisi (KDP-İ) yöneticilerinden Mustafa el-Hicri’nin Amerikalı yetkililerle çeşitli temaslarda bulunduğu ve Kürt güçlerinin hazırlık durumunu değerlendirmek amacıyla ABD Başkanı ile en az bir görüşme gerçekleştirdiğinin iddia edildiği aktarıldı.
Öte yandan Kürdistan Özgürlük Partisi (PAK) askeri kanadı komutanı Rebaz Şarifi’nin de İran’a yönelik olası bir kara harekâtına katılma konusunda istekli olduğu ve Amerikan desteği beklentisini dile getirdiği öne sürüldü.
ASMLA lideri Said Hamidan ise kendi güçlerinin İran Kürdistanı’nda bulunduğunu belirterek, “Devleti özgürleştirdiklerinde geri döneceğiz.” açıklamasını yaptı.
Türkiye faktörü neden öne çıktı?
Haberde yer alan iddialara göre Türkiye’nin gelişmelerden haberdar olmasının ardından Washington yönetimi operasyon planını yeniden değerlendirdi ve iptal kararı aldı.
Değerlendirmelerde, Ankara’nın özellikle sınır güvenliği ve bölgede oluşabilecek yeni jeopolitik tablo nedeniyle bağımsız bir Kürt yapılanmasının ortaya çıkmasına karşı hassasiyet gösterdiği ileri sürüldü.
Ortadoğu uzmanı Dr. Hay Eytan Cohen Yanarocak, Türkiye’nin yaklaşımını değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:
“Türkiye hiçbir şekilde rejimin çöküşünü görmek istemiyordu. Onların bakış açısına göre, eğer rejim sonunda düşerse, onun yerine geçecek olan hükümet İsrail devletiyle işbirliği yapacaktı ve bu Ankara’nın isteyeceği en son şeydir. Ankara, İsrail’i meşgul görmek istiyor.”
Plan neden başarısız oldu?
Haberde operasyonun gerçekleşememesinin arkasında dört temel neden bulunduğu öne sürüldü.
İlk olarak planın büyük ölçüde Kürt gruplarına dayanmasının önemli bir eksiklik olduğu savunuldu. Said Hamidan, Ahvaz bölgesindeki nüfusun yeterince değerlendirilmediğini belirterek şunları söyledi:
“Bu plan sadece Kürt savaşçılara odaklanmıştı ve eksikliklerinden biri de buydu çünkü Ahvaz halkı adında 15 milyondan fazla nüfusa sahip bir halk var. Eğer siyasi bir zeka olsaydı, bu bölge üzerinde çalışılırdı.”
İkinci neden ise Kürt siyasi ve silahlı gruplarının ortak hareket edeceği varsayımı olarak gösterildi.
Dr. Hay Eytan Cohen Yanarocak, bu konuda şu değerlendirmeyi yaptı:
“Her farklı bölgede yerel Kürtleri kontrol eden başka bir aktör görüyoruz. Oyun pan-Kürdizm üzerine kurulu olabilir ama Kürtler Birinci Dünya Savaşı’ndan bu yana bu projeyi kurmayı başaramadılar.”
ABD’ye yönelik eleştiriler
Haberde dikkat çeken başlıklardan biri de ABD’nin bölgedeki müttefiklerine yönelik politikaları oldu.
Dr. Hay Eytan Cohen Yanarocak, Washington yönetiminin geçmişteki tutumuna işaret ederek şunları söyledi:
“Amerika Birleşik Devletleri Başkanı, Suriye’nin kuzeydoğusundaki Suriyelilere yönelik askeri operasyonu görmezden geldi ve Kürtleri kelimenin tam anlamıyla otobüsün altına attı.”
Yanarocak ayrıca, ABD’nin güvenilirliğinin bu süreçte sorgulandığını belirterek İran sahasında Kürt grupların Amerikan desteği olmadan yalnız kalabileceğini savundu.
“Bugün İran’ın sırası, yarın Türkiye’nin olabilir”
Haberde son olarak bölgedeki güç mücadelesinin ilerleyen dönemde yeni krizlere yol açabileceği değerlendirmesi yapıldı.
Dr. Hay Eytan Cohen Yanarocak, “Türkiye’yi iki numaralı İran olarak görmeyeceğimiz konusunda hala iyimser olmak istiyorum.” ifadelerini kullandı.
ASMLA lideri Said Hamidan ise dikkat çeken açıklamasında, “Bugün İran’ın sırası, yarın Türkiye’nin olabilir.” dedi.
Bölgesel dengeler yeniden şekilleniyor
Ortadoğu’da İran, İsrail, ABD ve Türkiye arasında yaşanan diplomatik ve güvenlik eksenli gelişmeler, bölgesel dengelerin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. Haberde yer alan iddialar bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmış değil. Ancak ortaya atılan senaryolar, bölgedeki aktörlerin güvenlik politikaları, sınır stratejileri ve diplomatik hamlelerinin önümüzdeki süreçte daha yoğun biçimde tartışılacağını gösteriyor.
Bölgedeki gelişmelerin seyri, taraflardan gelecek resmi açıklamalar ve sahadaki yeni gelişmelerle daha net şekillenecek.
Muhabir: Analiz Vakti Haber
