Kremlin’in S-400 açıklaması, F-35 sürecindeki yeni gelişmeler ve KAAN’ın F110 motorlarında yaşanan ilerleme, Türkiye’nin savunma politikasında yeni bir dönemin başlayabileceği yorumlarını güçlendirdi.
Türkiye’nin elindeki S-400 hava savunma sistemlerini satacağı yönündeki iddialar, son günlerde Ankara ve uluslararası savunma çevrelerinin en çok konuştuğu başlıklardan biri haline geldi. Kremlin’den gelen açıklama, ABD ile yeniden hızlanan F-35 görüşmeleri ve KAAN programındaki kritik gelişmeler bir araya geldiğinde, Türkiye’nin savunma stratejisinde önemli bir değişim yaşanabileceği değerlendirmeleri yapılıyor.
Ancak şu aşamada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta şu: Türkiye tarafından S-400’lerin satıldığına veya satılacağına ilişkin resmi bir açıklama bulunmuyor. Ortaya çıkan bilgiler diplomatik açıklamalar, kulis iddiaları ve uluslararası basındaki haberlerden oluşuyor.
Kremlin’den dikkat çeken açıklama
Konuyla ilgili ilk resmi açıklama Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov’dan geldi.
Peskov, yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Rusya ve Türkiye, Ankara’nın envanterinde bulunan S-400 komplekslerinin olası yeniden satışı konusunda görüşmeler yaptı. Bu sistemlerin satış olasılığı hassas bir konu. Türkiye ile bu konudaki görüşmeler devam edecek.”
Bu açıklama, iki ülke arasında konunun tamamen reddedilmediğini gösterirken, henüz kesinleşmiş bir satış anlaşmasının da bulunmadığını ortaya koyuyor.
Rusya açısından S-400 gibi ileri teknoloji sistemlerin üçüncü ülkelere devredilmesi sıradan bir ticari işlem değil. Satış sözleşmelerinde genellikle üretici ülkenin onayı aranıyor. Bu nedenle Ankara’nın tek taraflı bir satış gerçekleştirmesi hukuki ve teknik açıdan oldukça zor görülüyor.
F-35 süreci yeniden hız kazandı
S-400 tartışmalarının yeniden gündeme gelmesindeki en önemli neden ise ABD ile ilişkilerde yaşanan son gelişmeler oldu.
NATO Liderler Zirvesi kapsamında konuşan ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye ile yeni bir sayfa açabilecek açıklamalar yaptı.
Trump,
“CAATSA yaptırımlarını kaldıracağız.”
ifadelerini kullanırken, Türkiye’nin yeniden F-35 programına dahil edilmesine sıcak baktığını da dile getirdi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise görüşmeler sonrasında şu değerlendirmeyi yaptı:
“F-35 bizim için yeni bir konu değil ve bunu daha önce de ABD ile görüştük ve 5 uçağın da sözünü aldık. F-35’le ilgili kendilerinden daha önce aldığımız sözü geleceğe yönelik olumlu şekilde test ettiğimizi biliyorum. Sayın Trump her zaman sözünün arkasındadır.”
Bu açıklamalar, iki ülke arasında uzun süredir donmuş durumda bulunan F-35 dosyasının yeniden açıldığını gösterdi.
Erdoğan’ın kısa ama dikkat çeken cevabı
NATO Zirvesi sonrasında düzenlenen basın toplantısında Reuters muhabiri,
“Türkiye’nin F-35’i alması için S-400 engelini nasıl aşacaksınız?”
sorusunu yöneltti.
Cumhurbaşkanı Erdoğan ise yalnızca şu ifadeyi kullandı:
“Bizi izlemeye devam edin.”
Bu kısa cevap, Ankara’nın perde arkasında farklı diplomatik seçenekleri değerlendirdiği yorumlarını beraberinde getirdi.
Körfez ülkesi iddiası ne kadar güçlü?
Son günlerde ortaya atılan en dikkat çekici iddia ise Türkiye’nin S-400 sistemlerini bir Körfez ülkesine sattığı yönünde oldu.
Ancak bu iddia şu ana kadar;
- Türkiye tarafından doğrulanmadı.
- Rusya tarafından doğrulanmadı.
- Satın aldığı öne sürülen ülke tarafından doğrulanmadı.
Dolayısıyla bu haberler şu aşamada resmi bilgi niteliği taşımıyor.
Hangi ülkeler öne çıkıyor?
Savunma çevrelerinde çeşitli senaryolar konuşuluyor.
Bunlardan ilki Suudi Arabistan.
Riyad uzun yıllardır gelişmiş hava savunma sistemlerine yatırım yapıyor. İran kaynaklı balistik füze ve İHA tehditleri nedeniyle farklı hava savunma çözümlerini değerlendirdiği biliniyor.
İkinci ihtimal Birleşik Arap Emirlikleri.
Son yıllarda Türkiye ile ilişkilerin normalleşmesi, savunma sanayii alanındaki iş birliklerinin artması ve ortak yatırım projeleri nedeniyle BAE de olası adaylar arasında gösteriliyor.
Üçüncü ihtimal ise Katar.
Türkiye ile askeri ilişkileri oldukça güçlü olan Katar, daha önce birçok Türk savunma sanayii ürününü envanterine katmış durumda.
Bununla birlikte bu ülkelerin hiçbirinin adı resmi makamlar tarafından açıklanmadı.
Rusya neden satış görüşmesine açık olabilir?
İlk bakışta Moskova’nın böyle bir satışa izin vermesi şaşırtıcı görünebilir.
Ancak Rusya açısından;
- yeni bir S-400 siparişi alma ihtimali,
- bakım ve teknik destek gelirlerinin devam etmesi,
- Körfez pazarında etkinliğin artırılması
gibi stratejik nedenler bu ihtimali tamamen dışlamıyor.
Yine de Rusya’nın teknoloji güvenliği nedeniyle satışın kapsamına ciddi sınırlamalar getirebileceği değerlendiriliyor.
KAAN için gelen F110 motoru kararı neden önemli?
S-400 tartışmaları sürerken dikkat çeken bir başka gelişme de KAAN Milli Muharip Uçağı ile ilgili yaşandı.
ABD yönetiminin Kongre’ye yaptığı resmi bildirimin ardından başlayan inceleme sürecinde herhangi bir itiraz gelmedi.
Böylece F110 motorlarının Türkiye’ye satış sürecindeki önemli bir engel daha aşılmış oldu.
Bu gelişme, Ankara ile Washington arasında savunma alanındaki güven ortamının yeniden oluşmaya başladığı şeklinde değerlendiriliyor.
S-400 satışı gerçekten mümkün mü?
Bugünkü tabloya bakıldığında üç önemli gerçek öne çıkıyor.
Birincisi, Kremlin görüşmelerin yapıldığını doğruladı.
İkincisi, Türkiye satış iddialarını henüz resmi olarak doğrulamadı.
Üçüncüsü ise F-35, CAATSA ve KAAN dosyalarının aynı dönemde ilerleme kaydetmesi dikkat çekici bir zamanlamaya işaret ediyor.
Bu nedenle S-400 meselesi yalnızca bir savunma sistemi satışı olarak değil, Türkiye’nin hem NATO hem de ABD ile ilişkilerinde yeni bir denge arayışının parçası olarak değerlendiriliyor.
Önümüzdeki günlerde Ankara, Moskova ve Washington’dan gelecek resmi açıklamalar, iddiaların doğruluğunu netleştirecek ve Türkiye’nin savunma politikası açısından yeni dönemin çerçevesini ortaya koyacak.
Muhabir: Analiz Vakti Haber Ekibi
