Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Aksakallar Konseyi, 17. toplantısını Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin (KKTC) turizm kenti Girne’de düzenledi. Toplantı, KKTC’nin Semerkant Zirvesi’nde TDT’ye gözlemci üye olarak kabul edilmesinden sonra bu ülkede yapılan ilk etkinlik olarak dikkat çekti. Toplantıya TDT Aksakallar Konseyi Başkanı Binali Yıldırım, TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev, KKTC Aksakalı İsmail Bozkurt, Azerbaycan Aksakalı Hasan Hasanov, Kazakistan Aksakalı İkram Adırbek, Kırgızistan Aksakalı Apas Dzhumagulov, Özbekistan Aksakalı Sadıkcan Turdiyev ve diğer yetkililer katıldı.
Binali Yıldırım, açılış konuşmasında, toplantının KKTC’de yapılmasının sembolik bir anlam taşıdığını belirtti: “KKTC, Semerkant Zirvesi’nde TDT ailemize gözlemci üye olarak katıldı. Bu toplantı, Türk dünyasının birliğini pekiştiren önemli bir adım.” Yıldırım, aynı dönemde Türkiye’nin savunma sanayii, teknoloji ve yapay zekâ alanındaki başarılarını sergileyen TEKNOFEST etkinliklerinin düzenlendiğine de değindi.
Orta Koridor’un Stratejik Önemi
Toplantının ana gündem maddesi, Türk devletleri arasında ekonomik entegrasyonu güçlendirmek için Orta Koridor’un etkin kullanımıydı. Yıldırım, doğu ile batı arasındaki ticaret hacminin yaklaşık 600 milyar dolar olduğunu vurgulayarak, bu ticaretin hangi yollarla yapılacağının büyük önem taşıdığını ifade etti. Orta Koridor’u, deniz yolu, Güney Koridor ve Kuzey Koridor gibi alternatiflere kıyasla daha kısa, ekonomik ve güvenli bir seçenek olarak tanımladı. “Orta Koridor, tarihi İpek Yolu’nun modern bir versiyonu. Türk devletlerinin refahını artırmak ve enerji güvenliğini sağlamak için büyük bir fırsat sunuyor,” dedi.
Orta Koridor, Çin’den Avrupa’ya uzanan bir ticaret ve enerji güzergahı olarak, Türk dünyasının kalbinden geçiyor. Yıldırım, bu koridorun dijital ekonomi ve yeşil enerji gibi çağdaş ihtiyaçlara da cevap verdiğini belirtti. Ayrıca, bölgedeki zengin doğal gaz ve hidrokarbon kaynaklarının, koridorun stratejik değerini artırdığını ekledi.
Kültürel Birlik Adımları
Ekonomik konuların yanı sıra kültürel projeler de toplantıda ele alındı. Yıldırım, TDT’nin 34 harften oluşan ortak bir alfabe çalışmasını tamamladığını ve üye devletlere bildirim yapıldığını açıkladı. “Bu alfabe, Türk halkları arasında iletişimi kolaylaştıracak ve kültürel birliği güçlendirecek,” dedi. Ayrıca, Türk dünyasının ortak tarihinin kapsamlı bir şekilde yazılması için çalışmaların devam ettiği belirtildi. Bu projenin, gelecek nesillere ortak bir miras bırakma hedefini taşıdığı vurgulandı.
KKTC ve Büyükelçi Atamaları Tartışması
Son dönemde Kazakistan ve Türkmenistan’ın Güney Kıbrıs’a büyükelçi atamaları, bazı tartışmalara yol açmıştı. Yıldırım, bu konuya açıklık getirerek, “Bu ülkeler, 90’lı yıllarda Güney Kıbrıs’ı tanımıştı. Şimdi sadece diplomatik ilişkilerini doğrudan temsilciliklerle sürdürecekler. Aynı devletler, KKTC’nin TDT’de gözlemci üye statüsünü kabul etti. Bu, Türkiye ve KKTC ile ilişkilere verdikleri önemin bir göstergesidir,” dedi. Toplantının KKTC’de yapılması ise, bu tartışmalara verilen en net cevap olarak yorumlandı.
Uzman Görüşleri
Toplantı, uzmanlar tarafından Türk dünyası için dönüm noktası olarak değerlendirildi. Ankara Üniversitesi’nden uluslararası ilişkiler uzmanı Prof. Dr. Ahmet Yılmaz, “Orta Koridor’un güçlendirilmesi, Türk devletlerinin ekonomik bağımsızlığını artıracak ve bölgede yeni bir ticaret merkezi oluşturacak. Bu, küresel ticaret yollarında dengeleri değiştirebilir,” yorumunu yaptı.
Dilbilimci Dr. Aysun Demir ise kültürel girişimlere odaklandı: “Ortak alfabe, Türk dilleri arasındaki farklılıkları azaltarak birliği pekiştirecek. Bu, eğitim ve kültürel değişim için önemli bir adım.”
Gelecek Planları
Yıldırım, TDT’nin 20-22 Mayıs’ta Budapeşte’de gayri resmi bir liderler zirvesi düzenleyeceğini duyurdu. Bu zirvede, Özbekistan’ın Türk Kültür ve Miras Vakfı’na, Türkmenistan’ın ise Türk Akademisi ve Türk Kültür Miras Vakfı’na gözlemci üye olarak katılması gibi kararlar alınması bekleniyor. Ayrıca, geçtiğimiz yıl Budapeşte’de alınan kararların, ekim ayında Azerbaycan’da yapılacak Devlet Başkanları Zirvesi’nde sunulacağı belirtildi.
Sonuç olarak, Girne’deki toplantı, Türk devletlerinin ekonomik ve kültürel işbirliğini derinleştirme yolunda önemli bir adım oldu. Orta Koridor’un geliştirilmesi ve ortak alfabe gibi projeler, TDT’nin 2040 vizyonunu gerçekleştirmeye yönelik kararlılığını ortaya koydu.
