ABD Başkanı Donald Trump’ın Gazze Şeridi’ni kontrol etme ve Filistinlileri başka bölgelere yerleştirme planı, uluslararası kamuoyunda büyük tepkiyle karşılanırken, Orta Doğu’da istikrar sağlama iddiasıyla sunulan bu önerinin detayları ve yansımaları şu şekilde özetlenebilir:
Trump’ın Gazze Halkını Kovma Planının Temel Unsurları
- Gazze’nin ABD Tarafından Kontrolü ve Yeniden İnşası:
Trump, Gazze’nin ABD tarafından “devralınacağını” ve bölgenin patlamamış bombalardan temizlenerek “Orta Doğu’nun Rivierası” gibi turistik bir alana dönüştürüleceğini belirtti. Bu kapsamda, ekonomik kalkınma, iş olanakları ve barınma imkanları yaratılacağını vurguladı . - ABD’nin Askeri Müdahale İhtimali:
Gazze’ye ABD askeri gönderilmesi ihtimalini dışlamadı ve “ne gerekiyorsa yapılacağını” söyledi . - Filistinlilerin Yeniden Sürgün Bir Yere Yerleştirilmesi:
Trump, Gazze’de yaşayan yaklaşık 2 milyon Filistinlinin Mısır, Ürdün veya diğer Arap ülkelerine “kalıcı” olarak taşınmasını önerdi. Bu sürecin “geçici” olduğunu iddia eden Beyaz Saray yetkilileriyle çelişkili açıklamalar yaptı . - ABD’nin Gerekçesi:
Gazze’nin “yaşanmaz bir cehennem” olduğunu ve Filistinlilerin alternatif bir seçenek sunulursa geri dönmek istemeyeceğini savundu .
Uluslararası Tepkiler
- Arap Ülkeleri ve BM:
Mısır, Ürdün, Suudi Arabistan ve Türkiye gibi ülkeler, planı “uluslararası hukukun ihlali” ve “etnik temizlik” olarak nitelendirerek reddetti. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, zorla yerinden edilmenin kabul edilemez olduğunu vurguladı . - İki Devletli Çözüm Vurgusu:
Almanya, Çin, Rusya ve Avustralya gibi ülkeler, çözümün ancak bağımsız bir Filistin devletiyle mümkün olacağını belirtti . - İsrail’in Tutumu:
İsrail Başbakanı Netanyahu, Trump’ın “yaratıcı ve cesur” fikirlerini övdü. Aşırı sağcı bakanlar Bezalel Smotrich ve Itamar Ben Gvir ise planı destekledi . Ancak, rehinelerin serbest bırakılması önceliği nedeniyle Netanyahu net bir taahhütte bulunmadı .
ABD Planının Önündeki Engeller
- Yerinden Edilme Direnişi:
Gazze halkı, topraklarından ayrılmayı reddediyor. BM verilerine göre, İsrail bombardımanı sonucu oluşan 50 milyon ton molozun temizlenmesinin 21 yıl süreceği tahmin ediliyor . - Bölgesel Riskler:
Mısır, Gazze’den Sina Yarımadası’na kitlesel göçün İsrail ile olan barış anlaşmasını tehdit edeceğini belirtti . - ABD İç Politikası:
Reuters’ın aktardığına göre, Amerikan halkının büyük çoğunluğu, Irak ve Afganistan deneyimlerinden sonra yeni bir askeri müdahaleye karşı .
Trump’ın Tutarsız Açıklamaları
- Satın Alma İddiası ve Geri Çekilme:
10 Şubat’ta Gazze’yi “satın alma” niyetini yineleyen Trump , 12 Şubat’ta “Hiçbir şey satın almayacağız, buraya sahip olacağız” diyerek tutumunu revize etti . - Beyaz Saray’ın Açıklamaları:
Sözcü Karoline Leavitt, Filistinlilerin “geçici” yer değiştireceğini savundu, ancak Trump’ın “kalıcı” vurgusuyla çelişti .
Sonuç ve Olası Senaryolar
Trump’ın planı, hem bölgesel dengeleri altüst etme potansiyeli taşıyor hem de uluslararası hukuk açısından ciddi riskler barındırıyor. İsrail’in rehineler ve Hamas ile mücadelesi, Suudi Arabistan’ın Filistin devleti koşulu gibi faktörler, planın uygulanabilirliğini sorgulatıyor. Trump’ın bu hamlesinin, Arap ülkelerini pazarlık masasına çekmek için bir “açılış hamlesi” olabileceği de değerlendiriliyor . Ancak, mevcut koşullarda hem bölge halklarının direnci hem de uluslararası baskılar nedeniyle planın somut adımlara dönüşmesi oldukça zor görünüyor.
