Türkiye’nin Kaderini Değiştiren Saatler
15 Temmuz 2016 gecesi yaşanan darbe girişiminin en kritik başlıklarından biri, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın o gece attığı adımlar ve devlet yönetiminin kriz sürecini nasıl yönettiğiydi.
Darbe girişiminin hedeflerinden biri, devletin en üst yönetimini etkisiz hâle getirerek ülke yönetimini ele geçirmekti. Bu nedenle Cumhurbaşkanı’nın bulunduğu yer, güvenliği ve kamuoyuna yapacağı açıklamalar gecenin seyrini doğrudan etkileyen gelişmeler arasında yer aldı.
Erdoğan O Gece Neredeydi?
15 Temmuz akşamı Cumhurbaşkanı Erdoğan, ailesiyle birlikte Muğla’nın Marmaris ilçesinde bulunuyordu. Akşam saatlerinde Ankara ve İstanbul’dan gelen olağan dışı askerî hareketlilik bilgileri üzerine güvenlik birimleri durumu değerlendirmeye başladı.
İlk etapta yaşanan hareketliliğin kapsamı net olarak anlaşılamadı. Ancak kısa süre içinde bunun, Türk Silahlı Kuvvetleri içerisindeki bir grubun darbe girişimi olduğu yönünde bilgiler devletin üst kademelerine ulaştı.
Cumhurbaşkanlığı koruma ekibi ve güvenlik yetkilileri, Marmaris’teki güvenlik tedbirlerini artırırken Erdoğan’ın bölgeden ayrılması yönünde hazırlıklara başladı.
Marmaris’ten Ayrılış Kararı
Güvenlik birimlerinin değerlendirmeleri doğrultusunda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Marmaris’ten ayrılmasına karar verildi.
Helikopterle bulunduğu otelden ayrılan Erdoğan, daha sonra Cumhurbaşkanlığı uçağına geçti. Aynı saatlerde Marmaris’teki otele silahlı bir timin ulaştığı, ancak Cumhurbaşkanı’nın bölgeden ayrılmış olduğu açıklandı.
Bu gelişme, darbe girişiminin en kritik anlarından biri olarak değerlendirildi.
Televizyon Bağlantısı ve Tarihe Geçen Çağrı
Gece ilerledikçe darbe girişiminin ülke genelinde yayıldığı görülüyordu.
Bu süreçte Cumhurbaşkanı Erdoğan, bir televizyon kanalına görüntülü bağlantı kurarak kamuoyuna seslendi.
Yaptığı konuşmada vatandaşları;
- meydanlara,
- havalimanlarına,
- kamu kurumlarına
çıkmaya davet etti.
Bu çağrının ardından Türkiye’nin birçok ilinde binlerce vatandaş sokaklara yöneldi. Polis teşkilatıyla birlikte hareket eden vatandaşlar, bazı kritik noktalarda darbe girişimine karşı direniş gösterdi.
Devlet Kurumlarıyla Kurulan Koordinasyon
Darbe girişimi devam ederken Cumhurbaşkanlığı, Başbakanlık, Emniyet Genel Müdürlüğü, Milli İstihbarat Teşkilatı ve darbe girişimine katılmayan Türk Silahlı Kuvvetleri personeli arasında yoğun bir koordinasyon yürütüldü.
Kriz merkezlerinde yapılan değerlendirmeler sonucunda;
- havaalanlarının kontrol altına alınması,
- kritik kamu kurumlarının korunması,
- darbe girişimine katılan birliklerin etkisiz hâle getirilmesi,
- iletişim ağlarının açık tutulması
öncelikli hedefler arasında yer aldı.
Bu koordinasyon, darbe girişiminin başarısızlığa uğramasında etkili unsurlardan biri olarak değerlendirildi.
Cumhurbaşkanlığı Uçağının Yolculuğu
Cumhurbaşkanlığı uçağı gece boyunca güvenlik tedbirleri altında Türkiye hava sahasında hareket etti.
Bu süreçte farklı senaryolar kamuoyunda tartışıldı. Ancak resmî açıklamalara göre uçuş güvenli şekilde sürdürüldü ve Erdoğan’ın İstanbul’a gitmesine karar verildi.
Uçuş sırasında devlet kurumlarıyla temasın kesilmediği, güvenlik değerlendirmelerinin anlık olarak sürdürüldüğü bildirildi.
İstanbul Atatürk Havalimanı’na İniş
16 Temmuz’un ilk saatlerinde Cumhurbaşkanı Erdoğan, İstanbul Atatürk Havalimanı’na ulaştı.
Burada yaptığı açıklamada darbe girişiminin başarısız olacağını belirterek devlet kurumlarının görevlerinin başında olduğunu ifade etti.
Havalimanında toplanan vatandaşlar ve güvenlik güçleri tarafından karşılanan Erdoğan, daha sonra kriz yönetimine ilişkin değerlendirmelerini sürdürdü.
Gece Boyunca Süren Gelişmeler
Cumhurbaşkanı’nın İstanbul’a ulaşmasının ardından birçok ilde darbe girişimine katılan birliklere yönelik operasyonlar hız kazandı.
Sabaha karşı;
- Boğaziçi Köprüsü’nde teslim olmalar başladı.
- TRT binası yeniden kontrol altına alındı.
- İstanbul ve Ankara’daki birçok kritik kamu binasında güvenlik sağlandı.
- Darbe girişimine katılan bazı komutanlar gözaltına alındı.
Günün ilk ışıklarıyla birlikte darbe girişiminin büyük ölçüde bastırıldığı açıklandı.
Kriz Yönetimi ve Sonraki Süreç
15 Temmuz gecesinin ardından devlet kurumlarında kapsamlı soruşturmalar başlatıldı.
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin teşkilat yapısından kamu yönetimine kadar birçok alanda yeni düzenlemeler yapıldı. Güvenlik politikaları yeniden şekillendirildi ve darbe girişiminin arka planına ilişkin uzun yıllar süren adli süreçler yürütüldü.
Cumhurbaşkanı Erdoğan ise takip eden günlerde yaptığı konuşmalarda, darbe girişiminin demokrasiye ve anayasal düzene yönelik bir saldırı olduğunu belirterek hayatını kaybedenleri “15 Temmuz şehitleri” olarak andı.
Bir Sonraki Bölümde
Serimizin dördüncü bölümünde, 15 Temmuz’un acı bilançosu ayrıntılı olarak ele alınacak.
- 251 şehidin kim olduğu
- Şehitlerin görevleri ve hayat hikâyeleri
- En fazla kaybın yaşandığı noktalar
- Polis, asker ve sivil kayıplar
- O gece yaşanan kahramanlık öyküleri
ayrıntılı biçimde incelenecek.
