Bir “Ğalât-ı Meşhur” Uygulama ve Tartışmaların Odağı
Toplumda sıkça dillendirilen bir söz vardır: “Büyük adamlar fikirleri, orta adamlar olayları, küçük adamlar kişileri konuşur.” Bu yazıda kişileri değil, fikri konuşmaya çalışalım. Özellikle de “topluma hizmet eden insanlara gösterilen vefa” kavramını.
Bir birey topluma değerli katkılarda bulunduğunda, toplumun bu kişiye göstereceği vefa nasıl olmalı? Çocuğa onun isminin verilmesi, bir esere adının yazılması, her yıl anma etkinlikleri düzenlenmesi… Peki bu uygulamalar gerçekten samimi bir vefa mı, yoksa ideolojik bir araç mı?
Kamu Hizmetine Vefa ve Yanlış Uygulamalar
Milli Eğitim Bakanlığı’ndan TSK’ya, TBMM’den yerel belediyelere kadar pek çok kurum, topluma hizmet eden kişilerin isimlerini çeşitli alanlara vermiştir. Okullara, kışlalara, yerleşkelere isim verme uygulamaları vefa göstergesi olarak görülür. Ancak bu uygulama bazen yanlış anlaşılır, hatta ideolojik çekişmelere alet edilir.
Örneğin, Nazım Hikmet ile Necip Fazıl Kısakürek isimlerinin belediyelerde yarıştırılması, vefadan çok aidiyet dayatması olarak algılanabilir. İşte tam da bu noktada devreye “Ğalat-ı Meşhur” yani yanlış ama yaygın uygulamalar giriyor.
Beşir Atalay ve Kırıkkale Üniversitesi Tartışması
Kırıkkale Üniversitesi’nde Beşir Atalay’ın isminin kampüse verilmesi ve ardından kaldırılması büyük bir tartışma başlattı. Atalay’ın üniversitenin kuruluşundaki rolü, muhafazakâr kadrolaşma dönemindeki cesur tavrı ve AK Parti’nin kurucularından biri olması sebebiyle ismi verilmişti. Ancak sonrasında isim değiştirildi.
Beşir Atalay’ın bu konudaki sözleri dikkat çekiciydi: “İsmim verilirken de müdahil değildim, kaldırılırken de olmam.”
AK Parti kurmaylarından Abdülhamit Gül, Bülent Arınç, Hüseyin Çelik gibi isimler, Cumhurbaşkanı’na çağrı yaparak bu kararın geri alınmasını istedi. Ancak konu gerçekten vefa mıydı, yoksa politik bir refleks mi?
Vefanın Ölçüsü Olmalı mı?
Eğer vefa bir kriterse, AK Parti’nin her kurucu ismine illerindeki üniversite veya resmi kurumlara isim verilmesi gerekmez miydi? Bu uygulamanın sonu ve ölçüsü yok. Devlet kurumları milletindir ve subjektif kararlarla isim verilmesi doğru bir yöntem değildir.
Üniversiteler örneğinde durum daha karmaşık bir hâl alıyor. Fakülte isimleri, rektörler, dekanlar… Eğer hizmet eden herkese isim verilirse, eşitlik krizi doğmaz mı? Veya kimin daha çok hizmet ettiğini kim belirleyecek?
Politik Vefa ve Sonu Gelmeyen Tartışmalar
İsim verme uygulamaları özü itibariyle politik bir zeminde ilerliyor. Eğer iktidar değişirse, verilen isimler de değişiyor. Bugün AK Parti döneminde verilen isim, yarın başka bir iktidar tarafından kaldırılabiliyor. Bu nedenle politik vefa tartışmalarının sonu gelmiyor.
Atatürk heykelleri veya Tevhid lafzının farklı alanlarda uygunsuz kullanımı örneklerinde olduğu gibi, vefa uygulamalarının bir ölçüsü ve standardı olmalı. Aksi halde her değişiklik “vefasızlık” olarak algılanıyor ve gereksiz polemikler doğuyor.
Son Söz: Vefa Vesayeti Yerine Sağlam Usuller
Beşir Atalay’ın isminin kaldırılması bir vefasızlık göstergesi olarak algılansa da, işin özünde sorun yanlış ve ölçüsüz uygulama modeli. Atalay ismi verilirken de itiraz etseydi, belki bugün bu tartışmalar hiç olmayacaktı.
Vefa, toplumsal hafızada kalıcı bir değer olmalı, siyasi polemiklere konu edilmemeli. Devlet mülkünde isim verme uygulamaları için yasalarla belirlenmiş, şeffaf ve tarafsız kriterler getirilmeli. Aksi halde bu tartışmalar, “vefa vesayeti” olarak hafızalarda kalmaya devam eder.
