Demokrasi Uğruna Verilen En Ağır Bedellerden Biri
15 Temmuz 2016 gecesi yaşanan darbe girişimi, yalnızca Türkiye’nin siyasi tarihinde değil, toplumsal hafızasında da derin izler bıraktı. O gece yaşanan silahlı çatışmalar, hava saldırıları ve kritik noktalarda yaşanan olaylar sonucunda yüzlerce aile evlatlarını, eşlerini, anne ve babalarını kaybetti.
Resmî verilere göre, 15 Temmuz darbe girişiminde 251 kişi şehit oldu, 2 bin 700’den fazla kişi ise yaralandı. Hayatını kaybedenler arasında siviller, polisler ve darbe girişimine katılmayan askerler bulunuyordu. Yaralanan binlerce vatandaş ise uzun yıllar süren fiziksel ve psikolojik tedavi süreçlerinden geçti.
15 Temmuz gecesi, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en fazla sivil kaybın yaşandığı darbe girişimlerinden biri olarak kayıtlara geçti.
Şehitler Kimlerden Oluşuyordu?
15 Temmuz şehitleri farklı meslek gruplarından ve farklı yaşlardan vatandaşlardan oluşuyordu.
Hayatını kaybedenler arasında;
- Polis memurları
- Özel Harekât personeli
- Askerî personel
- Öğretmenler
- Esnaflar
- Üniversite öğrencileri
- İşçiler
- Mühendisler
- Ev hanımları
- Emekliler
bulunuyordu.
En küçük şehit çocuk yaşta, en yaşlı şehit ise ileri yaş grubundaydı. Darbe girişimi, toplumun her kesiminden insanı doğrudan etkiledi.
En Fazla Şehit Nerelerde Verildi?
Darbe girişimi sırasında can kayıplarının büyük bölümü Ankara ve İstanbul’da yaşandı.
Özellikle şu bölgelerde ağır kayıplar meydana geldi:
- TBMM
- Gölbaşı Özel Harekât Daire Başkanlığı
- Cumhurbaşkanlığı Külliyesi çevresi
- Emniyet Genel Müdürlüğü
- Boğaziçi Köprüsü (15 Temmuz Şehitler Köprüsü)
- Atatürk Havalimanı
- Genelkurmay Başkanlığı çevresi
- Akıncı Hava Üssü çevresi
Bu bölgelerde hem güvenlik güçleri hem de siviller darbecilerin açtığı ateş sonucu hayatını kaybetti.
Gölbaşı Özel Harekât’a Düzenlenen Saldırı
15 Temmuz gecesinin en ağır saldırılarından biri Ankara Gölbaşı’ndaki Özel Harekât Daire Başkanlığına yapıldı.
Savaş uçaklarının düzenlediği bombardımanda bina büyük ölçüde yıkıldı.
Bu saldırıda çok sayıda özel harekât polisi şehit oldu.
Yaşananlar, darbe girişiminin en yıkıcı olaylarından biri olarak hafızalara kazındı.
TBMM İlk Kez Bombalandı
Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhuriyet tarihinde ilk kez savaş uçaklarının hedefi oldu.
Milletvekilleri ve Meclis personeli içeride çalışmalarını sürdürürken bina çevresine çok sayıda bomba isabet etti.
Saldırılar sırasında Meclis binasında büyük hasar oluştu.
Buna rağmen Genel Kurul çalışmalarını sürdürdü ve milletvekilleri Meclis’ten ayrılmadı.
Boğaziçi Köprüsü’nde Yaşananlar
İstanbul’da darbe girişiminin sembol noktalarından biri Boğaziçi Köprüsü oldu.
Askerî birlikler köprü trafiğini durdurdu.
Vatandaşların köprüye yönelmesiyle birlikte gerginlik arttı.
Gece boyunca yaşanan olaylarda çok sayıda sivil hayatını kaybetti ve yaralandı.
Daha sonra köprünün adı 15 Temmuz Şehitler Köprüsü olarak değiştirildi.
Cumhurbaşkanlığı Külliyesi ve Emniyet Hedef Alındı
Ankara’da Cumhurbaşkanlığı Külliyesi çevresi ile Emniyet Genel Müdürlüğü de saldırıya uğrayan noktalar arasında yer aldı.
Helikopterlerden ve savaş uçaklarından yapılan saldırılar sonucunda güvenlik güçleri büyük mücadele verdi.
Polis teşkilatı, darbe girişiminin bastırılmasında en ön saflarda görev yapan kurumlardan biri oldu.
Gaziler
15 Temmuz gecesi yaralanan binlerce vatandaş “15 Temmuz Gazisi” unvanı aldı.
Birçok kişi ağır yaralandı.
Bazıları uzuv kaybı yaşadı.
Yüzlerce kişi uzun süre yoğun bakımda tedavi gördü.
Psikolojik etkiler ise yıllar boyunca devam etti.
Gaziler, sonraki yıllarda düzenlenen anma programlarında ve resmî törenlerde önemli bir yer aldı.
Türkiye Genelinde Yas
16 Temmuz sabahı darbe girişiminin bastırıldığı açıklanırken, Türkiye genelinde büyük bir yas havası hakimdi.
Hastanelerin önünde yakınlarını bekleyen aileler, cenaze törenleri ve ülke genelinde düzenlenen anma programları hafızalarda derin iz bıraktı.
Şehit cenazelerine yüz binlerce vatandaş katıldı.
Türkiye’nin dört bir yanında camilerden sela okunurken meydanlarda demokrasi nöbetleri başladı.
15 Temmuz Şehitleri Nasıl Anılıyor?
Her yıl 15 Temmuz tarihinde Türkiye genelinde çeşitli anma etkinlikleri düzenleniyor.
Başta Ankara ve İstanbul olmak üzere birçok ilde;
- şehitlik ziyaretleri,
- anma törenleri,
- konferanslar,
- sergiler,
- yürüyüşler,
- Kur’an-ı Kerim programları
gerçekleştiriliyor.
15 Temmuz, “Demokrasi ve Millî Birlik Günü” olarak resmî tatil kapsamında anılıyor.
251 Şehidin İsimleri Ayrı Bir Dosya Konusu
15 Temmuz’da şehit olan 251 vatandaşın tamamının isimleri, görevleri, memleketleri ve hayat hikâyeleri tek başına kapsamlı bir araştırma dosyasını oluşturacak büyüklüktedir.
Bu nedenle serimizin ilerleyen bölümünde, her bir şehidin hayatı ve 15 Temmuz gecesi yaşadıkları ayrı bir özel çalışma olarak ayrıntılı şekilde ele alınacaktır.
Toplumsal Hafızada Silinmeyen İzler
15 Temmuz’un üzerinden yıllar geçmiş olsa da o gece yaşananlar, Türkiye’nin yakın tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri olarak değerlendirilmeye devam ediyor.
251 kişinin hayatını kaybetmesi, binlerce kişinin yaralanması ve devletin kritik kurumlarının hedef alınması, darbe girişiminin yalnızca askerî değil; aynı zamanda toplumsal, psikolojik ve siyasal etkiler bırakan bir olay olduğunu ortaya koydu.
Serimizin beşinci bölümünde, darbe girişimine katılan askerler ve siviller hakkında yürütülen soruşturmalar, kaç kişinin yargılandığı, kaç kişinin ceza aldığı, kaç kişinin firari olduğu ve darbecilere ilişkin adli süreçler ayrıntılı olarak incelenecektir.
