Doğu Akdeniz’deki dengeler değişirken, Yunanistan ve bazı Avrupa Birliği üyeleri, İspanya ile Türkiye arasındaki giderek derinleşen stratejik ortaklıktan duydukları rahatsızlığı açıkça dile getirmeye başladı. Özellikle savunma sanayii ve İsrail-Filistin meselesindeki ortak tutum, Atina yönetimini “tehlikeli bir yakınlaşma” uyarısı yapmaya itiyor.
Akdeniz’in iki ucundaki önemli aktörler olan Türkiye ve İspanya’nın, savunma ve dış politika alanlarında sergilediği uyum, komşu Yunanistan’da geniş yankı uyandırdı. Yunan basını, İspanya Başbakanı Pedro Sanchez ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasındaki dostane ilişkilerin, Yunanistan’ın bölgedeki stratejik çıkarlarına zarar verdiğini savunuyor. Bu gerilim, sadece iki ülke arasındaki bir rekabet değil, aynı zamanda AB ve NATO içerisindeki güç dengelerinin nasıl şekillendiğine dair önemli ipuçları barındırıyor.
Kim Bu Diplomatik Gerilimin Tarafları ve Hedefleri Nelerdir?
Gerilimin merkezinde üç ana aktör bulunuyor: Bölgesel etkinliğini artırmak isteyen Türkiye, Avrupa Birliği içerisinde bağımsız ve pragmatik bir dış politika izleyen İspanya ve Türkiye’yi her alanda dengelemeye çalışan Yunanistan.
Yunanistan, yıllarca süren ekonomik krizin ardından 2026 yılına kadar olan süreci; AB, NATO ve Doğu Akdeniz hattında konumunu güçlendirme dönemi olarak belirledi. Ancak Atina yönetimi, İspanya’nın Akdeniz’in diğer ucunda yer alması nedeniyle Türkiye’yi bir “tehdit” olarak görmemesinden oldukça şikayetçi. Yunan basınına yansıyan değerlendirmelerde, İspanya’nın Madrid üzerinden Doğu Akdeniz’e bakışının Atina’dan çok farklı olduğu, Sanchez hükümetinin Erdoğan’ı bir rakipten ziyade stratejik bir ortak olarak kabul ettiği vurgulanıyor.
Ne Zaman Başladı ve Neden İspanya Hedef Alınıyor?
İlişkilerdeki kırılma noktası ve Yunanistan’ın tepkisinin dozunu artıran olay, 7 Nisan tarihinde Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Başbakan Sanchez arasında gerçekleşen telefon görüşmesi oldu. Bu görüşme, iki ülke arasındaki “örtülü iş birliğinin” somut bir kanıtı olarak görüldü.
Yunanistan’ın İspanya’yı hedef almasının temelinde yatan nedenler ise şunlardır:
- Savunma Sanayii Entegrasyonu: İspanya, Türkiye’yi üretim kapasitesi ve teknolojik hızıyla tamamlayıcı bir sanayi faktörü olarak görüyor.
- Güvenlik Algısı: Atina’ya göre İspanya, ne Rusya (Putin) ne de Türkiye (Erdoğan) tarafından doğrudan bir tehdit hissetmediği için “rahat” davranıyor.
- İsrail Karşıtlığı: Hem Türkiye hem de İspanya’nın İsrail’in Gazze operasyonlarına karşı sert tutum sergilemesi, İsrail ile sıkı müttefik olan Yunanistan’ı endişelendiriyor.
Nasıl Bir Savunma Anlaşması Atina’yı Ayağa Kaldırdı?
Yunanistan’ın en çok üzerinde durduğu konu, Türkiye ve İspanya arasındaki devasa savunma sanayii anlaşması oldu. Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) ile İspanyol Hava Kuvvetleri arasında imzalanan anlaşma kapsamında, 30 adet hafif eğitim uçağı tedariki için 2,6 milyar avroluk bir paket üzerinde uzlaşıldı.
Bu iş birliği, Atina tarafından sadece ticari bir hamle olarak değil, aynı zamanda İspanya’nın Türkiye’nin askeri teknolojisine duyduğu güvenin bir simgesi olarak okunuyor. Yunanistan, İspanya’nın bu hamlesinin AB’nin genel güvenlik politikalarıyla çeliştiğini savunarak, konunun AB Dışişleri Bakanlığı toplantılarında gündeme getirilmesini ve Sanchez hükümetine tepki gösterilmesini talep ediyor.
Nerede Bu Stratejik Farklılıklar Derinleşiyor?
Stratejik farklılıklar özellikle Doğu Akdeniz ve Ege Denizi ekseninde kristalize oluyor. Yunanistan, Alexis Çipras döneminden itibaren ABD’nin de teşvikleriyle İsrail ile “koparılamaz” stratejik bağlar kurdu. Miçotakis hükümeti de bu mirası devralarak, Türkiye’den gelen her hamleyi İsrail-Yunanistan-Kıbrıs hattıyla dengelemeye çalışıyor.
Ancak İspanya’nın bu “savunma duvarına” katılmaması ve aksine Türkiye ile “kardeşlik paylaşımları” seviyesinde bir diplomasi yürütmesi, Yunan dış politikasının Akdeniz’deki izolasyon stratejisini zayıflatıyor. İspanya için Türkiye, Akdeniz’in diğer yakasında iş birliği yapılması gereken, yüksek birlikte çalışabilirlik kapasitesine sahip bir güç olarak tanımlanıyor.
“İspanya Akdeniz’in Diğer Tarafını Destekliyor”
Yunan basınında yer alan analizlerde şu çarpıcı ifadeler kullanıldı: “Yunanistan’ın mükemmel ilişkiler sürdürdüğü İspanya, aslında Akdeniz’in diğer tarafında yer almaktadır. Sanchez, Erdoğan’ın bir dostudur.” Bu cümleler, Atina’nın Madrid’e karşı duyduğu hayal kırıklığının ve güven kaybının en net özeti olarak görülüyor. Yunanistan’a göre İspanya, Avrupa dayanışması yerine Türkiye ile olan ekonomik ve askeri çıkarlarını önceliyor.
Sonuç: Akdeniz’de Diplomatik Satranç
Yunanistan’ın İspanya ve Türkiye arasındaki yakınlaşmayı hedef alması, bölgedeki jeopolitik gerilimin sadece Ege ile sınırlı kalmadığını, tüm Avrupa sathına yayıldığını gösteriyor. Atina, AB ve NATO mekanizmalarını kullanarak bu ortaklığı bozmaya çalışırken, Türkiye ve İspanya arasındaki iş birliği somut projelerle büyümeye devam ediyor.
- Özetle: Yunanistan, İspanya’nın Türkiye ile yaptığı 2,6 milyar avroluk savunma anlaşmasını AB nezdinde kınatmak istiyor.
- İsrail Faktörü: Atina, İsrail ile olan ittifakını Türkiye-İspanya hattına karşı bir kalkan olarak kullanmayı sürdürüyor.
- Gelecek Projeksiyonu: 2026 yılına kadar olan süreçte, Doğu Akdeniz’de kimin “yalnızlaşacağı” sorusu, İspanya gibi kilit AB ülkelerinin tutumuyla netleşecek.
Sonuç olarak, Türkiye ve İspanya arasındaki bu dinamik ortaklık, sadece iki ülkenin kazancı değil, aynı zamanda Akdeniz’de çok kutuplu bir diplomasi anlayışının da yükselişini temsil ediyor. Yunanistan’ın bu duruma karşı takındığı sert tavır ise önümüzdeki dönemde AB zirvelerinde daha fazla tartışmaya yol açacak gibi görünüyor.
