Türkiye ile İsrail arasındaki gerilim son günlerde iyice zirveye ulaştı Orta Doğu’da süregelen güç mücadelesinin önemli bir parçası haline geldi ve ABD’de bu sürece dahil edilmek isteniyor. Bu iki ülkede, özellikle Suriye sahasında karşı karşıya gelmekte ve bu durum hem bölgesel hem de küresel dengelerin etkilenmesine sebeb oluyor. Aşağıda, bu gerilimin temel dinamiklerinü, Türkiye’nin Suriye’deki rolü, İsrail’in tutumu ve ortaya çıkacak sonuçlar ele alınacak.
Buyrun şimdi Analize geçelim
Türkiye’nin Suriye’deki Rolü ve Stratejisi
Türkiye, Suriye’de uzun vadeli bir strateji izlemektedir ve bu stratejiyi sabırsızlıkla uygulamaktadır. Osmanlı İmparatorluğu’nun mirasçısı olarak, derinlik derinliğinden gelen öngörü ve planlama yeteneği günümüzde de bulunmaktadır. Türkiye’nin Suriye’deki temel hedefleri şunlardır:
- Esad Rejiminin Devrilmesi: Türkiye, onlarca yıldır devam eden Esad yönetimini sona erdirmeyi ve bunun yerine daha toplu bir yapıda faaliyet gösteriyor.
- Rusya ve İran’ın Etkisini Azaltmak: Suriye’de Rusya ve İran’ın genişlemesini kırmak, Türkiye’nin bölgesel güvenlik görünürlüğü arasında yer alıyor.
- PKK/YPG/SDG ile Mücadele: ABD destekli bu terör örgütü olarak gören Türkiye, bunların sınırlarını sınırlamaya ve Suriye’nin bölgedeki bir güvenlik koridoru çalışmaya çalışıyor.
- Suriye’nin Toprak Bütünlüğünü Koruma: Türkiye, Suriye’nin parçalanmasını engellemeyi ve bir komşu ülke oluşturmayı hedeflemektedir.
Bu hedefler doğrultusunda Türkiye, Suriye’ye silah, ekipman, teknoloji ve insani yardım sağlayarak Şam yönetimini geliştirmeye çalışmaktadır. Ayrıca 4 yıldan fazla Suriyeli mülteciye ev sahipliği yaparak büyük bir ekonomik ve siyasi yük üstlenmiştir. Buna ek olarak, 2023’teki şiddetli depremde 100 milyar dolardan fazla zarara yol açılmasına rağmen Türkiye, bu projeyi kararlılıkla sürdürüyor. Türk savunma sanayisinin neredeyse tamamen bağımsız hale gelmesi ve ihracat rekorları kırması da bu stratejinin ekonomik problemlerini güçlendirmektedir.
İsrail’in Türkiye’ye Yönelik Tutumu
İsrail, Türkiye’nin Suriye’deki faaliyetlerini bir tehdit olarak algılamakta ve bu etkiyi en aza indirmek için çeşitli adımlar atmaktadır. Özellikle:
- Müdahaleler: İsrail, Türkiye’nin Şam’daki askeri müttefiklerini desteklemek için tamir yapmayı planladığı Suriye’deki üsleri, örneğin Palmira’da T4 hava üssünü bombaladı. Bu, İsrail’in Türkiye’nin bölgedeki askeri sınırları sınırlama çabasının bir göstergesidir.
- Saldırgan Söylem: İsrail tekliflerinden gelen tehdit edici açıklamalar, Türkiye’ye karşı tedavi yöntemlerinin başlatılmasıdır.
- ABD Desteğine Güven: İsrail, ABD’nin kendisini sorgusuz sualsiz koruyacağına olan inancıyla hareket ediyor ve bu durum, Türkiye ile doğrudan bir çatışmaya girme cesaretini artırıyor.
İsrail’in temel kaygısı, Türkiye’nin Suriye’de güçlenmesiyle birlikte Orta Doğu’daki Siyonist partilerin (örneğin “Büyük İsrail” hedefini) doldurması ve Türkiye’nin bölgedeki liderliğini güçlendirmesidir. Bu nedenle İsrail, Esad sonrasında Suriye’yi istikrarsızlaştırmak için IŞİD gibi terör gruplarını yeniden canlandırmayı veya PKK/YPG/SDG’yi desteklemeyi düşünebilir.
Bölgesel ve Küresel Etkiler
Türkiye ve İsrail arasındaki gerilim, Orta Doğu’daki güç dengelerini derinden etkiliyor:
- Güç Mücadelesi: Türkiye’nin yükselişi, İsrail’in bölgedeki geleneksel üstünlüğünü sorgulamaya neden oluyor. Türkiye, NATO’nun ikinci büyük ordusuna sahip olması ve küresel silah ihracatçıları arasında ilk 10’da yer alması nedeniyle önemli bir aktör haline geldi.
- İslam Dünyasındaki Yalnızlık: Türkiye, bu mücadelede İslam dünyasında yeterli destek alamamaktadır. Bazı Müslüman ülkeler, hatta Türk devletleri, İsrail’in yanında yer alarak veya Türkiye’ye karşı politikalar izleyerek Ankara’yı zor durumda bırakmaktadır. Örneğin, Orta Asya’daki Türk ülkelerinin Kıbrıs’taki Yunan iddialarını tanıması, bu dayanışma eksikliğinin anlatıldığı bir örnektir.
- Küresel Yansımalar: Türkiye’nin BRICS gibi alternatif bloklara yönelmesi ve GSYİH’nin (SAGP) dünyada 12. sırada yükselmesi, küresel ekonomik ve siyasi dengelerde bir kaymaya işaret ediyor. İsrail ise ABD ve Avrupa desteğine rağmen Türkiye’nin bu yükselişini sürdürmekte zorlanmaktadır.
Türkiye’nin Avantajları ve İsrail’in Yanılgısı
Sun Tzu’nun “Öngörü ve sabır gösteren, savaşa aceleyle girmeye başlayan lider birçok zafer kazanacaktır” sözü, Türkiye’nin yaklaşımını özetlemektedir. Türkiye, 15 yıldır Suriye projesini sabırla yönetmiş ve bu süreçte hem yerel hem de küresel aktörlerle mücadele etmiştir. İsrail ise Türkiye’nin daha da güçlenmesinden önce müdahalede bulunulması inanarak agresif bir tutum sergiliyor. Ancak bu, bir hata olabilir:
- Türkiye’nin ekonomik ve askeri bağımsızlığı, İsrail’in karşısında dayanıklı bir rakip yaratmıştır.
- Suriye’nin güvenliği, Türkiye için kendi güvenliğiyle eşdeğer görülmekte ve bu, Ankara’nın kararlılığını artırmaktadır.
- İsrail’in geçmişteki yasal politikaları ve insan hakları ihlalleri, Türkiye’nin bölgedeki erişim gücünü güçlendiriyor.
Sonuç: İradelerin Savaşı
Türkiye ve İsrail arasındaki bu çekişme, yalnızca bir bölgesel çatışma değil, aynı zamanda bir irade savaşıdır. Türkiye, Neo-Osmanlı bakış açısıyla kültürel mirasını yeniden canlandırmaya çalışırken, İsrail Siyonist hedeflerini korumak için kendi yolunu denemektedir. Ancak Türkiye’nin sabri, öngörüsü ve uzun vadeli ölçümleri, İsrail’in aceleci ve saldırgan yaklaşımı daha iyi olabilir. Önümüzdeki yıllarda bu gerilim, doğrudan bir çatışma ya da yeni bir vekalet savaşı şeklinde kendini gösterebilir. Tarihte, bu tür mücadelelerde sabrin ve üst aklının galip geldiğinin tamamı kanıtlanmıştır.
Türkiye, Orta Doğu’da yükselen bir güç olarak yalnızca İsrail’i değil, tüm küresel aktörlerin bir görünümlerine ulaşıyor. Bu süreçte Ankara’nın gözünün Suriye’deki uzun vadeli fiyattan ayrılması, onun en büyük gücü olmaya devam edecek.
Okuyucularımızın da bu anelize yorumları ile katkı verebilir.
Analiz vakti
