Suriye’de YPG lideri Mazlum Abdi’nin Şam ile imzaladığı anlaşma, bölgedeki dinamikleri değiştiren önemli bir gelişme olarak öne çıkıyor. Bu anlaşma, YPG’nin özerklik veya bağımsızlık taleplerinden vazgeçtiğini ve Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) Suriye Arap Cumhuriyeti’nin kurumlarına entegre edileceğini ortaya koyuyor. Aynı zamanda, Suriye’nin toprak bütünlüğü yeniden teyit edilerek bölünme ihtimali reddediliyor ve özerk bölge olasılığı tamamen ortadan kalkmış görünüyor. Anlaşmanın temel noktaları arasında, YPG’nin kontrolündeki petrol sahaları, askeri üsler, sınır kapıları ve havaalanlarının Şam’a devredilmesi yer alıyor. Bu adımlar, Şam yönetiminin ülkenin kaynakları ve sınırları üzerinde kontrolü yeniden sağlama çabasının bir parçası olarak değerlendirilebilir.
Anlaşmanın Temel Unsurları
- SDG’nin Entegrasyonu: SDG’nin Suriye devlet yapısına katılması, yalnızca Kürt güçlerini değil, aynı zamanda bünyesindeki büyük Arap silahlı unsurları ve PKK ile bağlantılı dağ kadrolarını da kapsıyor. Bu, anlaşmanın uygulanabilirliğini karmaşık hale getiren bir unsur.
- Kürt Hakları: Eski Esad rejiminin Kürtlere kimlik dahi vermeyen politikalarının aksine, bu anlaşmada Kürtlerin eşit yurttaşlık haklarına kavuşacağı ve anayasal-siyasi haklarının düzenleneceği belirtiliyor. Bu, Kürt toplumu için önemli bir kazanım gibi görünse de, detayların nasıl hayata geçeceği belirsizliğini koruyor.
- Kaynakların Devri: Petrol sahalarının yanı sıra stratejik öneme sahip askeri üsler ve sınır kapılarının Şam’a devredilmesi, merkezi otoritenin ekonomik ve güvenlik açısından güçlenmesini sağlayabilir.
- Komitelerin Çalışma Süresi: Anlaşmanın uygulanması için oluşturulan komitelerin yıl sonuna kadar çalışacak olması, sürecin henüz başlangıç aşamasında olduğunu ve önümüzdeki 9 ayın kritik bir sınav olacağını gösteriyor.
Türkiye’nin Rolü ve PKK Bağlantısı
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Aralık ayında sunduğu teklifin bu anlaşmada izlerini görmek mümkün. Anlaşma, askeri üslerin ve petrol tesislerinin Şam’a devrini öngörürken, PKK kadroları ve yabancı teröristlerin Suriye’den çıkarılması durumunda Türkiye’nin bölgedeki planlarının büyük ölçüde hayata geçmiş olacağı söylenebilir. Bu durum, Türkiye’nin uzun süredir dile getirdiği “PKK tehdidinin ortadan kaldırılması” hedefiyle uyumlu. Ayrıca, anlaşmanın Türkiye’de Abdullah Öcalan ile görüşmeler ve PKK’nın silah bırakması gibi daha geniş bir çözüm sürecine kapı aralayıp aralamayacağı da merak konusu. Ancak, sürecin henüz erken aşamada olması ve Şam’ın geçmişteki tutumları, bunun bir oyalama taktiği mi yoksa ciddi bir adım mı olduğu konusunda şüphe uyandırıyor.
Bölgesel ve Siyasi Bağlam
Anlaşma, Esad rejiminin devrilmesi ve Ahmet Şara liderliğinde yeni bir hükümetin ortaya çıkması gibi Suriye’deki büyük değişimlerin yaşandığı bir döneme denk geliyor. Şam’ın taviz vermez tutumu, merkezi otoriteyi yeniden inşa etme ve ülkenin kaynaklarını kontrol altına alma stratejisinin bir yansıması olarak görülebilir. Öte yandan, Türkiye’nin diplomatik çabaları ve bölgedeki nüfuzu, bu anlaşmanın şekillenmesinde etkili olmuş gibi duruyor. Ancak, SDG’nin heterojen yapısı ve Kürtlerin özerklik konusundaki tarihsel talepleri, anlaşmanın uygulanmasında potansiyel gerilim noktaları olarak öne çıkıyor.
Sonuç ve Değerlendirme
Bu anlaşma, kağıt üzerinde Suriye’nin birliğini sağlama ve Kürt haklarını tanıma yönünde önemli bir adım gibi görünüyor. Ancak, başarı şansı tamamen uygulamaya bağlı. YPG’nin elindeki stratejik noktaların yarından itibaren Şam’a devredilmeye başlanacak olması, sürecin hızını gösterse de, komitelerin yıl sonuna kadar çalışacak olması belirsizliği artırıyor. Türkiye açısından ise, PKK ve yabancı teröristlerin Suriye’den çıkarılması gerçekleşirse, bu anlaşma Ankara’nın bölgesel hedeflerine hizmet edebilir. Gidişat, hem Suriye’nin geleceğini hem de Türkiye’nin planlarının ne derece uygulanabilir olduğunu zamanla ortaya koyacak. Şimdilik, temkinli bir iyimserlikle süreci izlemek en doğrusu gibi görünüyor.
