Peki neden?
Aslında Sudan’daki iç savaşın temeli; 1989’da darbeyle iktidara gelen diktatör Ömer el-Beşir’in 2019’da #Genelkurmay Başkanı Burhan ve Hızlı Destekler Kuvveti (HDK) lideri Dagalo ittifakıyla devrilmesiyle atıldı. Şu anki savaş da darbe sonrası kurulan Egemenlik Konseyi’nin en üst üyesi olan (Genelkurmay Başkanı) Devlet Başkanı Burhan ve Yardımcısı HDK lideri Dagalo arasında yaşanıyor.
Yerel çete ve gruplardan oluşan, BAE’nin desteklediği HDK, elindeki gücü kaybedeceğini düşündüğü için Nisan 2023’te orduya karşı isyan etti. Nisan ayında ikinci yılını dolduran savaşta üstün konumda olan HDK, başkent Hartum ve Darfur’un büyük çoğunluğunu elinde tutuyor. Türkiye’nin desteklediği Sudan ordusu ise dün, Sudan’ın ikinci büyük şehri olan Cezira eyaletinin başkenti Vad Medeni şehrine girerek savaşın en büyük zaferini elde etti. Başkente 186 km uzaklıkta.
Sevinç gösterisi düzenleyen halk da Türkiye’nin Hartum Büyükelçisi Fatih Yıldız’ın resmi aracını görünce #Türk bayrağını öptü.
Arka plana değinelim.
Türkiye, Sudan’ın komşusu Etiyopya ve Somali arasındaki siyasi krizin çözümünde öncü rol oynadığı için Sudan da Türkiye’nin arabulucu olmasını istiyor. Daha önce ABD, Mısır ve Fransa’nın girişimleri hep havada kaldı çünkü Sudan ordusu sahada zafer elde ettikten sonra masaya güçlü oturmak istiyor. İşin ilginç kısmı ise BAE de Türkiye’nin masada olmasını istiyor. Benzer senaryoyu Libya’da da görmüştük. Libya’da da masanın kurulması, BM’nin ve Türkiye’nin desteklediği meşru hükümetin başkent Trablus’tan Hafter güçlerini çıkarmasından sonra gerçekleşmişti.
2021’e kadar Bağdat Büyükelçisi olan Fatih Yıldız’ın, merkeze çekildikten sonra Temmuz 2024’de Sudan’a atanmasıyla, Sudan’da Türkiye’nin etkin bir rol izleyeceğini anlamıştım. Dergide de o nedenle uzunca bir yazı yazdım. Türkiye’nin Afrika Boynuzu’ndaki askeri üssü, olaylara müdahalede daha güvenilir bir oyuncu statüsü sağlıyor. Paris’te kahvesini yudumlayan Fransız diplomatın konuya da Fransız kalması şaşırtıcı olmazdı. Bunu savaşın iki tarafı da biliyor. Sıradaki yazı, etkin olmasak da İsrail’in saldırdığı, İran destekli Husilerin olduğu Yemen.
