13 Haziran 2025 | Analiz vakti Haber Ekibi
13 Haziran 2025 sabahı, İsrail Hava Kuvvetleri’nin 200’ü aşkın savaş uçağı ve Mossad’ın derin sabotaj operasyonları ile eş zamanlı devreye giren “Operation Rising Lion” kod adlı hava harekâtı, İran’ın nükleer tesislerinden General Salami’nin komuta merkezine kadar uzanan geniş bir coğrafyayı vurdu. Peki, saldırıda tam olarak hangi bölgeler hedef alındı, can kaybı ne oldu, İsrail bu kadar yaygın bir operasyonu nasıl yönetti ve uluslararası arenada hangi aktörler pozisyon aldı? İşte madde madde detaylar…
Hedef Bölgeler ve Tesisler
- Natanz uranyum zenginleştirme tesisi — İran’ın ana nükleer program merkezi
- Tahran’daki Devrim Muhafızları Genel Merkezi — IRGC komuta binası
- Ballistik füze fabrikaları ve depolama alanları (İsfahan bölgesi)
- Acil Durum Komutanlığı karargâhı (Tahran) ve çevresindeki tesisler
- Ek olarak 100’ü aşkın stratejik nokta, istihbarat raporlarına göre sabotaj öncesi hava savunma sistemleri savunmasız hâle getirildikten sonra vuruldu
Can Kaybı ve Kayıplar
- İran:
- IRGC Komutanı General Hossein Salami öldü
- Silahlı Kuvvetler Genelkurmay Başkanı General Mohammad Bagheri vefat etti
- En az 6 nükleer bilim insanı:
- Fereydoun Abbasi — nükleer fizikçi
- Mohammad Mehdi Tehranchi — uranyum teknolojileri uzmanı
- Diğer dört bilim insanının isimleri henüz teyit edilmedi
- Siviller: Tahran’da bir yerleşim bölgesine isabet eden saldırıda çocuklar da dahil olmak üzere çok sayıda sivil hayatını kaybetti
- İsrail: Resmî olarak kayıp bildirilmedi, İran’ın fırlattığı 100 drone büyük oranda başarıyla engellendi.
Hava Savunmasını Aşma Yöntemleri
İsrail, geniş kapsamlı bir elektronik harp ve istihbarat öncesi sabotaj operasyonu ile İran’ın radar ve hava savunma sistemlerini geçici olarak işlevsiz hâle getirdi. Mossad’ın derin iç sabotaj birlikleri, kritik komuta kontrol düğümlerini hedef alarak savunmayı zayıflattı. Böylece 200’ü aşkın F-16I Sufa, gizli rotalarla İran hava sahasına girerek hedeflerini hassas güdümlü mühimmatlarla vurabildi.
Uluslararası Tepkiler: Kim, Kimi Destekliyor?
Operasyonun ardından gelen açıklamalar, küresel dengelerin ne kadar kırılgan olduğunu gözler önüne serdi:
- ABD:
- Sekreter Marco Rubio: “ABD operasyonun parçası değil” ve “İran, Amerikan çıkarlarına dokunmamalı” uyarısı
- Senatör Lindsey Graham: “Game on. Pray for Israel” tweet’iyle tam destek verdi
- Meclis Başkanı Mike Johnson: “İsrail’in kendini savunma hakkı var” açıklaması
- Almanya: Şansölye Friedrich Merz, Netanyahu’dan önceden bilgilendirildiğini ve İsrail’in kendini savunma hakkını teyit ettiğini ancak gerilimi tırmandırmaktan kaçınılması çağrısında bulundu
- Birleşik Krallık, Avustralya, Yeni Zelanda, Japonya: Ciddi endişe, diplomasi ve itidal çağrısı
- Oman: “Düşmanca, uluslararası hukuka aykırı” suçlaması 15
- Hamas, Suudi Arabistan, Endonezya: İsrail’i sert dille kınadı, İran’a destek mesajları gönderdi
Ölen Komutanların Yerine Geçecek İsimler
Resmî atamalar henüz açıklanmadı, ancak sahadaki gözlemcilere göre:
- IRGC Komutanlığı: Muhtemel aday olarak Devrim Muhafızları’nın Kudüs Gücü Başkanı Esmail Qaani gösteriliyor; 1957 doğumlu, Afganistan ve Irak operasyonlarında görev aldı.
- Genelkurmay Başkanlığı: Kara Kuvvetleri Komutanı Brig. Gen. Hüseyin Rahimi ismi geçiyor; 1964 doğumlu, lojistik ve strateji uzmanı.
Resmî onay bekleniyor; atamalar açıklandığında ayrıntılı biyografiler paylaşılacaktır.
Bu Gerilim Nereye Gidiyor?
İran nasıl bir misilleme planlıyor? Türkiye ve Körfez devletleri arasında denge nasıl sağlanacak? Nükleer görüşmeler tehlikeye girdi mi? Tüm bu soruların yanıtları, bölgedeki dengeyi belirleyecek.
