Cumhurbaşkanı Erdoğan, Somali Cumhurbaşkanı Mahmud ve Etiyopya Başbakanı Ahmed’i Ankara’da ağırlayarak iki ülke arasındaki krizin çözüldüğünü dünyaya duyurdu. Peki olayın arka planında ne var?
Her şey 11 ay önce Etiyopya ile Somaliland arasında yapılan anlaşma ile başladı. Somaliland, 1991’de Somali’den tek taraflı bağımsızlığını ilan etti ve dünyada hiçbir ülke tarafından tanınmıyor. Anlaşma kapsamında #Etiyopya Somaliland’ı tanıyacak, Somaliland ise denize kıyısı olmayan Etiyopya’ya denizlere açılabilecek deniz üssü tahsis edecekti. Bu, Etiyopya’nın Somali’nin toprak bütünlüğünü tanımamak anlamına geliyordu. Kriz böyle başladı.
Krizin devamında ise ortalık iyice karıştı. Çünkü Somali, Türkiye’nin Afrika politikasının temelini oluşturuyor ve dünyadaki en büyük Türk askeri üssüne ev sahipliği yapıyordu. 8 Şubat’ta Türkiye ile Somali arasında tapılan anlaşma kapsamında, deniz gücü olmayan Somali’nin denizleri 10 yıl boyunca Türk Deviz Kuvvetleri’ne emanet edilirken, Etiyopya ile baraj krizi içerisinde olan Mısır, barış gücü kapsamında Etiyopya sınırına asker gönderdi. Öte yandan Türkiye, Çin’den sonra Etiyopya’da en büyük ikinci yabancı yatırımcı ülke konumunda. Afrika Boynuzu için iki ülke de kritik önemde. Bu nedenle de Türkiye, 8 aydır iki ülke arasında arabulucu rolündeydi.
Ortak bildiride, “Etiyopya’nın denize ve denizden güvenli erişiminden sağlanabilecek çeşitli potansiyel yararları tasdik ettik” detayı önemli. Belli ki Etiyopya bu planından vazgeçmedi. Etiyopya içindeki demiryolu hattını yapan Türk firması ve Çinli firmalarla birlikte Etiyopya’yı Cibuti ile denize bağlıyor. Tahminimce Türkiye ileride bu işe el atacak ve doğrudan Somali üzerinden Etiyopya’yı denize bağlayacak. Türkiye, ayrılıkçı Tigray milisleriyle savaşında (daha önce yazdım) Etiyopya’ya gizliden TB-2 SİHA satmış ve savaşta önemli bir rol oynamıştı. Bu nedenle de ayrıca Türkiye’ye sempati duyuyorlar.
Ukrayna, Rusya, esir takası ve şimdi de Somali-Etiyopya krizi. Yaşananlar Türkiye’nin uluslarası arenadaki arabulucu rolü açısından gurur verici. Sırada Sudan’daki iç savaş var gibi görünüyor ancak orada işler biraz daha zor. Çünkü meselede dış güçler de var. Takipteyiz:
