KIŞ
Kış mevsimi canlı yaşamın en çetin sınavıdır. Sonbahar yağmurları yağmaya, sıcaklık düşmeye başladığı zaman yaban hayatı anlar ki kış gelmektedir. Buna göre önlem almaya çalışırlar. Yoksa kışı atlatmak onlar için çok zordur.
Bazıları kış uykusuna yatacağı, diğerleri ise sığınacağı bir yer arama derdine düşer. Artık her acıktıklarında rahatlıkla besin bulamayacaklar bunun yanında soğuktan da kendilerini korumak zorunda olacaklardır.
Bitkiler de kış uykusuna yatarlar. Nesillerini devam ettirebilmek için tohumlarını toprağa saçar, yapraklarını döker ve ilkbahara kadar sürecek derin bir uykuya dalarlar. Bu, yaşamı koruma, hayatta kalmaya çalışma çabasının başlangıcıdır.
Kışın en büyük derdi soğuk değildir. Beslenme zorluğudur. Bir belgeselde tilkinin kar altındaki kemirgenleri nasıl sezdiğini, nasıl bir dalışla kara saplanıp onu yakaladığını ya da kaçırdığını izlemiştim. Bu zorluk yüzünden özellikle hayvanların önemli bir kısmı kıştan çıkmayı başaramaz.
Bunu başardıklarında ise bir deri bir kemik kalmışlardır. Sınırsız bir beslenme, kayıplarını telafi etme arzusu hissederler.
Hani hapur hupur yemek yiyenlere ‘ayı gibi yiyorsun’ diye takılırız ya, mutlaka ayı belgeseli izlemiş ve onun nasıl beslendiğini görmüş olmalısınız. Ayı, tıpkı insanlar gibi hemen hemen her türlü besini tüketir.
Ağaçlara tırmanıp meyveleri yer, arıların kovanlarını bozup ballarını yer, köklü bitkileri söküp köklerini yer, toprağı eşeleyip ortaya çıkan sürüngenleri yer, ırmaklardan, denizden balık avlayıp yer, ağaç kabuklarını söküp altındaki böcekleri yer, otçul hayvanları avlayıp etlerini yer, insanların yerleşim birimlerine sokulup çöpleri karıştırarak bulduklarını yer.
Velhasıl doymak bilmez, yer de yer. Bir belgeselde taşlardan ayıkladığı güveleri yediğine dahi tanık olmuşum. Ayı beslenirken ona sokulmak yapılacak en tehlikeli işlerden biridir.
Bunun sebebi ayının kış uykusunda vücut ağırlığının büyük bir kısmını kaybetmiş olmasıdır. Bunu en kısa sürede telafi edemez de kışa yakalanırsa bahara çıkamaz. Bu nedenle ayının yalnızca iki mevsimi vardır, beslenme mevsimi ve uyku mevsimi. Gerçi son yıllarda iklim değişikliği dolayısıyla uykuya da yatmaz, ya da geç yatıp erken uyanır oldular. Düzenleri bozuldu.
İnsanların da doğanın bir parçası olarak kışa hazırlandıkları olur. Salça, reçel, tarhana, bulgur, kuskus, kurutulmuş sebze ve meyveler, turşu, yağ, peynir, kurutulmuş et, pastırma, çiroz, eti yenen hayvanları besleme, yakacak depolama hep kışa hazırlanmaktan gelme alışkanlıklardır. Artık bunların çoğu nostalji oldu. Teknoloji gelişti ve kışın da besin üretimi çeşitlendi. Şimdilik biraz pahalıya mal oluyor ama topraksız tarımın daha da gelişmesiyle maliyetler düşecektir.
İnsanlar için kışı geçirmek her geçen gün daha kolaylaşıyor. Barınma, ısınma beslenme sorunlarını çözüyor insan. Hayatı kendisi için kolaylaştırıyor. Bunu çevre için yapmayı da başardığında daha da kolay olacak çünkü insan doğanın bir parçası ve ancak çevresiyle birlikte var olabilir.
