İSTANBUL’UN FETHİ
6 Nisan – 29 Mayıs 1453 (53 günlük kuşatma)
İstanbul, jeopolitik konumu nedeniyle daha önce de defalarca kuşatılmıştı. 7. ve 8. yüzyıllarda Emevîler ve Abbâsîler tarafından kuşatıldı, ancak başarısız olundu. 1204 yılında, Dördüncü Haçlı Seferi sırasında Haçlılar, İstanbul’u kuşatıp zapt ettiler.
Klasik Antik Çağ ve Orta Çağ’ın kültür hazineleriyle dolu olan şehri yakıp yok eden Haçlılar; 1204’te, kendi Orta Çağ ve Katolik inançlarına uyan Latincc1 İmparatorluğu’nu kurdular ve Bizans İmparatorluğu’nun parçalanmasına neden oldular.
Haçlıların bu yağmasından kaçan bazı Bizans aileleri, İznik ve Trabzon gibi bölgelere kaçıp orada bağımsız devletler kurdular. Katoliklerin şehirdeki hâkimiyeti, 1261’de İznik imparatoru VIII. Mihail Paleologos’un Konstantinopolis’i geri almasıyla sona erdi. Bu tarihten sonra Bizans İmparatorluğu, Paleologos Hanedanı’nın iktidarlığında varlığını sürdürmeye devam etti.
Osmanlılar da şehri daha önce kuşatmıştı. Orhan Gazi döneminde Matheos Kantakuzinos’un Bizans tahtına geçmesini sağlamışlar ve karşılık olarak da Gelibolu Yarımadası’ndaki Çimpe Kalesi’ni alarak Rumeli’de ilk kez toprak kazanmışlardı. Rumeli’ye geçişle beraber bölgede sınırları genişleyen Osmanlı Devleti, ilk kez I. Bayezid komutasında, 1395 yılında İstanbul’u kuşattı.
Bazı kaynaklarda ise 1391 tarihli farklı bir kuşatmadan söz edilmektedir. I. Bayezid’in bu kuşatmasında mancınıklar kullanıldı ve kuşatma üzerine Macar Krallığı, günümüz Bulgaristan topraklarına (Niğbolu civarı) taarruz edince kuşatma sonlandırıldı. Ertesi yıl kuşatma tekrar başladı ve bu sefer I. Bayezid, deniz bağlantısını tümüyle koparmak için Anadolu Hisarı’nı inşa ettirdi.
Bizans imparatorunun ateşkes talebi üzerine bu kuşatma da kaldırıldı. 1402 yılındaki Ankara Muharebesi ile beraber Osmanlı Devleti, hükümdarsız bir şekilde 11 yıl sürecek olan Fetret Devri’ne girdi. Bu dönemde, I. Bayezid’in oğullarından olan Musa Çelebi tarafından 1412 yılında İstanbul tekrar kuşatıldı. Musa Çelebi, kargaşanın Bizans yüzünden olduğuna ve bazı rakip şehzadelerin Bizans tarafından desteklendiğine inanıyordu. Ancak rakip şehzadelerden olan kardeşi Mehmed Çelebi’nin harekete geçmesi sebebiyle bu kuşatma da kaldırıldı.
İstanbul’un bir diğer kuşatılması ise II. Murad döneminde oldu. Düzmece Mustafa’nın isyanı ile uğraşan II. Murad, Mustafa’ya yardım ettiğine inandığı Bizans’ın üzerine doğru yürüdü ve kuşatma başladı. Bizans imparatoru VIII. İoannis’in, Karadeniz kıyılarında bulunan bazı toprakları ve haraç vermeyi teklif etmesiyle bu kuşatma da kaldırıldı.
II. Mehmed, 1451 yılında 19 yaşında Osmanlı tahtına geçtiğinde etrafı bütünüyle sarılmış olan bir şehirle karşı karşıyaydı. Bizans İmparatorluğu’na savaş açan II. Mehmed, Konstantiniyye’yi almak için harekete geçti. Şehrin kuşatması 6 Nisan 1453 günü başladı ve 53 gün sürdü. Sultan Mehmed, kentin surlarını o zamana dek görülmemiş büyüklükte toplarla dövdü. Şehir, 29 Mayıs 1453 gününün sabah saatlerinde Osmanlı kuvvetleri tarafından ele geçirildi.
İstanbul’un fethi, 29 Mayıs 1453 tarihinde Osmanlı Padişahı II. Mehmet (Fatih Sultan Mehmet) liderliğinde gerçekleşti. Bu olay, Bizans İmparatorluğu’nun başkenti Konstantinopolis’in Osmanlılar tarafından ele geçirilmesiyle sonuçlandı ve Orta Çağ’ın sonu, Yeni Çağ’ın başlangıcı olarak kabul edilir. Fetih, hem stratejik hem de kültürel açıdan dünya tarihini derinden etkiledi.
6 Nisan – 29 Mayıs 1453 (53 günlük kuşatma)
Sonuç: Osmanlılar, Konstantinopolis’i ele geçirdi; Bizans İmparatorluğu sona erdi.
İstanbul Fethinin Önemi
Osmanlı Devleti’nin başkenti İstanbul oldu.
İpek Yolu’nun kontrolü Osmanlılara geçti.
Hristiyanlık ve İslam dünyası arasındaki güç dengesi değişti.
Topların (özellikle Şahi topu) kullanımı, askeri teknolojide çığır açtı.
Kısa Tarihçe:
II. Mehmet, 21 yaşında tahta geçtiğinde İstanbul’u fethetmeyi hedefledi.
Kuşatma için Rumeli Hisarı inşa edildi, Anadolu Hisarı güçlendirildi.
6 Nisan’da başlayan kuşatma, karadan ve denizden yoğun saldırılarla devam etti.
29 Mayıs’ta, Haliç’e zincirlerin aşılması ve surların top ateşiyle yıkılmasıyla şehir alındı.
Son Bizans İmparatoru XI. Konstantinos öldü.
Kültürel ve Tarihi Etkiler:
İstanbul, Osmanlı’nın kültür, ticaret ve yönetim merkezi oldu.
Şehirde Hristiyanlar ve Yahudiler için dini özgürlük tanındı.
Ayasofya, camiye çevrildi ve Osmanlı mimarisinin sembolü haline geldi.
Fetih, Rönesans ve coğrafi keşifler üzerinde dolaylı etkiler yarattı.
Tarih boyunca İslâm dinimiz, mukaddes topraklarımız ve vatanımız için şehit ve gazi olan tüm ecdatlarımızı, değerlerimizi saygı ve minnetle yad ediyorum.
Peygamber Efendimiz (sav)’“İstanbul mutlaka fethedilecektir. Onu fetheden komutan ne güzel komutan, fetheden ordu ne güzel ordudur” (İbn Hanbel, IV, 335) hadisini işittikleri günden itibaren, bu müjdeye nail olabilmek için hareket etmişlerdir.
29.05.2025 Özkan ORUN
