İran’ın Şii nüfusun olduğu bölgelerde etkinlik kurma çabası, “Şii Hilali” olarak tanımlanıyordu. Bu uğurda çok canlar yaktı. ABD’nin Afganistan ve Irak işgallerine destek verdiğini kendisi açıklayan Tahran yönetimi, Irak işgali sonrası parçalanan mezhepsel dağılımda öncü ülke oldu. Obama dönemindeki basiretsiz politikalar ile İran kadroları Irak yönetimini ele geçirdi. Trump’ın ifadesine göre “Obama’nın İran’a hediye ettiği” Irak, artık İran’ın ‘uydu devleti’ gibi hareket ediyordu.
2011 yılında başlayan Arap Baharı’ndan önce Irak’ı ele geçiren İran, onlarca ülkede başlayan gösteriler Suriye’ye sıçrayınca “danışman” sıfatıyla Esad rejiminin yanında yer aldı. Lübnan’daki Hizbullah ve 20’den fazla ülkeden toplanan milislerle rejimi savunan İran, Eylül 2015’e kadar direndi. Sonrasında Rusya’yı ikna ederek hem hava gücü hem de diplomatik güç elde etti. Kısa sürede rüzgarı tersine çeviren Esad, birçok bölgeyi ele geçirerek muhalifleri İdlib’e sıkıştırdı. Belki 5 yıl önce de Esad bırakabilirdi ancak İran kesinlikle buna karşıydı.
İran, Afganistan’da başlayan ve Irak ile taçlanan güç zehirlenmesini öyle bir yaşadı ki Nijerya’da bile Şiileri bulup silahlandırdı. Suriye’de savaştırdığı milis gruplar arasında Afganistan, Yemen ve Irak’tan binlerce militan yer alıyordu. Birçok çalışmaya göre 11 ülkedeki milis grubu/hareketi finanse ediyordu. Harcanan paranın 8 milyar doları aştığı belirtiliyor.
Bunların en büyüğü İran’ın IŞ*D sonrası Irak’ta oluşturduğu Haşdi Şabi milis gücü. Dünyadaki birçok ordudan daha büyük: 238 bin kişi!
Türkiye’ye karşı her fırsatta bu milisleri öne süren İran, 2011’den sonra Suriye’de PKK’nın kolu YPG ile anlaştı, kendi topraklarında faaliyet yürüten örgütün İran kolu PJAK ile ‘ateşkes’ gerçekleştirdi. Amaç Türkiye sınırındaki faaliyetlerdi. Türkiye’yi örgütle oyalamak isteyen İran, başta Kasım Süleymani olmak üzere birçok liderini kaybedip ekonomik sorunlarla boğuşmaya başlayınca işler değişti. Türkiye’yi hatta Ortadoğu’yu her yandan “Şii Hilali” ile kuşatmaya çalışan İran, birçok ülkede kan kaybederken; Suriye’deki gelişmelerin gidaşatına göre Irak’taki mutlak gücünü de kaybedecek gibi duruyor.
