Doğu Akdeniz’de Gerginlik: Türkiye’nin İtirazıyla Su Altı Elektrik Kablosu Projesi İkinci Kez Ertelendi?

• Türkiye ile Yunanistan arasında kriz yaratan su altı elektrik kablosu projesi, 12 Nisan 2025 itibarıyla ikinci kez ertelendi.

• Erteleme, Türkiye’nin deniz yetki alanları konusundaki kararlı duruşu ve ABD Başkanı Donald Trump’ın Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı öven açıklamalarıyla bağlantılı olabilir.

• Proje, Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail’i birbirine bağlamayı amaçlıyor, ancak Türkiye’nin itirazları nedeniyle ilerlemesi karmaşık hale geldi.

Projenin Durumu

Su altı elektrik kablosu projesi, Doğu Akdeniz’deki jeopolitik gerilimler nedeniyle askıya alınmış gibi görünüyor. Yunanistan, projeyi uygun bir zamanda gerçekleştireceğini belirtti, ancak şu an için çalışmalar durmuş durumda. Türkiye, projenin kendi deniz yetki alanlarından geçeceğini iddia ederek güçlü bir şekilde karşı çıkıyor ve herhangi bir tek taraflı adıma izin vermeyeceğini açıkça belirtti.

Projeyi Etkileyen Faktörler

Türkiye Milli Savunma Bakanlığı, projenin Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin haklarını göz ardı ettiğini söyleyerek uyarıda bulundu. Ayrıca, ABD Başkanı Donald Trump’ın Nisan 2025’te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile yaptığı toplantıda Erdoğan’ı “çok zeki” ve “çetin” olarak övmesi, Yunanistan’ın erteleme kararını etkilemiş olabilir. Bu övgü, bölgesel dinamikleri değiştirmiş ve Yunanistan’ın projeyi askıya almasına yol açmış gibi görünüyor.

Proje Hakkında Tartışma ve Belirsizlik

Bu konu, Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları tartışmaları bağlamında hassas bir mesele. Türkiye’nin tutumu net, ancak Yunanistan ve ortaklarının projeyi ilerletme isteği devam ediyor. Trump’ın açıklamaları, ABD’nin bölgedeki rolünü karmaşık hale getirebilir, bu nedenle durumun nasıl gelişeceği belirsiz.

Rapor ve Haberin Analizi

Bu rapor, Türkiye ile Yunanistan arasında kriz yaratan su altı elektrik kablosu projesinin mevcut durumunu ve son gelişmelerin etkilerini detaylı bir şekilde ele almaktadır. Proje, Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail arasında elektrik şebekelerini birbirine bağlamayı amaçlayan “Büyük Deniz Bağlantısı” (Great Sea Interconnector) olarak bilinmektedir. 12 Nisan 2025 itibarıyla, proje ikinci kez ertelenmiş gibi görünmektedir, ve bu erteleme Türkiye’nin güçlü karşı çıkışı ile ABD Başkanı Donald Trump’ın Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı öven açıklamalarıyla bağlantılıdır. Aşağıda, konunun tüm yönleri detaylı bir şekilde incelenmiştir.

Projenin Arka Planı ve Amacı

Proje, Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail’in elektrik şebekelerini birleştirerek enerji güvenliğini artırmayı ve yenilenebilir enerji kaynaklarının entegrasyonunu desteklemeyi hedeflemektedir. Toplam maliyeti yaklaşık 1,9 milyar euro olan proje, Avrupa Birliği tarafından finanse edilmekte ve Doğu Akdeniz’deki enerji işbirliğini güçlendirmeyi amaçlamaktadır. Ancak, projenin planlanan rotası, özellikle Kasos ve Karpathos adaları arasındaki bölge, Türkiye’nin deniz yetki alanlarını kapsadığı için tartışmalı hale gelmiştir.

Son Gelişmeler ve Erteleme Nedeni

12 Nisan 2025 itibarıyla, Yunanistan projeyi ikinci kez ertelemek zorunda kalmıştır. Bu karar, Türkiye’nin güçlü karşı çıkışı ve son diplomatik gelişmelerle bağlantılıdır. Türkiye Milli Savunma Bakanlığı, projenin Türkiye’nin ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin haklarını göz ardı ettiğini belirterek, deniz yetki alanlarında herhangi bir tek taraflı adıma izin verilmeyeceğini açıkça ifade etmiştir. Bakanlık, şu açıklamayı yapmıştır:

“Türkiye Doğu Akdeniz’de en uzun kıyıya sahip ülkedir. Türkiye’nin ve KKTC’nin bölgedeki varlığı gözetilmeden maksimalist talepler çerçevesinde planlanan projelerin sürdürülmesi mümkün değildir. Hak ve menfaatlerimizi gözetmeyen bu tür davranışlara karşı tutumumuzda bir değişiklik bulunmamaktadır.”

Ayrıca, İtalyan gemisi “NG Worker”ın, projenin bir parçası olarak Kasos ve Karpathos arasında kablo döşeme çalışmalarına başlaması bekleniyordu, ancak bu çalışmalar ertelenmiştir. Yunan Dışişleri Bakanı Yorgo Yerapetrisis, herhangi bir tarih vermeden, “Proje, elverişli bir zaman biriminde gerçekleştirilecek” demiştir, ki bu da projenin askıya alındığını göstermektedir.

 Projenin ErtelenmesindeTrump’ın Açıklamalarının Etkili oldu

Erteleme kararında, ABD Başkanı Donald Trump’ın 7 Nisan 2025’te Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile yaptığı toplantı sırasında Erdoğan’ı övmesi etkili olmuştur. Trump, Erdoğan için “çok zeki” ve “çetin” diyerek, “Erdoğan adında bir adamla harika bir ilişkim var. Onu seviyorum, o da beni seviyor, bu da medyayı çıldırtıyor. Hiç kimsenin yapamadığını yaptı. Hakkını vermek lazım” demiştir. Bu övgü, bölgesel dinamikleri etkilemiş ve Yunanistan’ın projeyi erteleme kararını güçlendirmiş gibi görünmektedir. Trump ayrıca, İsrail ve Türkiye arasındaki olası sorunlarda arabuluculuk yapabileceğini ifade ederek, “Eğer Türkiye ile bir sorununuz varsa, bunu çözebilirim, yeter ki makul olun” demiştir. Bu açıklamalar, Yunanistan’ın projeyi ilerletme konusundaki çekincelerini artırmış olabilir.

Türkiye’nin Kararlı Duruşu

Türkiye’nin tutumu, projenin ilerlemesini engelleyen ana faktörlerden biridir. Milli Savunma Bakanlığı, projenin fizibilitesi olmayan ve tamamen tahrik amaçlı olduğunu iddia ederek, “Daha önce ne yaptıysak yine aynısını yapmaya devam edeceğiz” demiştir. Ayrıca, Kıbrıs Türklerinin güvenliği ve haklarının korunması için gerekli tüm tedbirlerin alınacağı belirtilmiştir. Bu güçlü duruş, Yunanistan’ın projeyi ertelemesinde etkili olmuştur.

Navtex ve Deniz Güvenliği

Yunan medyasında, projenin ilerlemesi için Navtex (denizcilik telex sistemi) yayınlanması bekleniyordu, ancak son gelişmeler ışığında herhangi bir Navtex yayınlanmamıştır. Bu, projenin askıya alındığını destekleyen bir göstergedir. Türkiye’nin deniz yetki alanlarındaki operasyonlara karşı çıkışı, özellikle Temmuz 2024’te bir İtalyan araştırma gemisinin Türk savaş gemileri tarafından durdurulması gibi önceki olaylarla da uyumludur.

Jeopolitik ve Bölgesel Dinamikler

Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları tartışmaları, projenin ilerlemesini karmaşık hale getirmiştir. Türkiye, bölgedeki en uzun kıyı şeridine sahip olduğunu vurgulayarak, projenin kendi haklarını ihlal ettiğini savunmaktadır. Yunanistan ise, projenin enerji güvenliği ve AB hedefleri açısından stratejik önem taşıdığını belirtmektedir. Trump’ın Erdoğan’a desteği, ABD’nin bölgedeki rolünü daha da karmaşık hale getirmiş ve Yunanistan’ın erteleme kararını etkilemiş gibi görünmektedir.

Ertelemenin Nedenleri Tablosu

Aşağıdaki tablo, projenin ertelenmesinin nedenlerini özetlemektedir:

Sonuç ve Gelecek Beklentileri

12 Nisan 2025 itibarıyla, su altı elektrik kablosu projesi askıya alınmış durumdadır. Yunanistan, projeyi uygun bir zamanda gerçekleştireceğini belirtse de, Türkiye’nin güçlü karşı çıkışı ve jeopolitik gerilimler, ilerlemeyi zorlaştırmaktadır. Trump’ın açıklamaları, bölgesel dengeleri değiştirmiş ve Yunanistan’ın erteleme kararını desteklemiş gibi görünmektedir. Durumun nasıl gelişeceği, özellikle deniz yetki alanları konusundaki müzakerelere ve ABD’nin rolüne bağlı olacaktır.