İzmir, İstanbul’dan; Bursa’dan önce “İslam beldesi” olmuş bir şehirdir. İslam şehrinin en fazla eserlerinin olduğu şehrin kurucu komutanı ÇAKA beydir.
Fakat İzmir’in bir özelliği daha var;; Anadolu tarihinin en görkemli “HOŞGÖRÜ” şehridir. Büyük sürgünlerin, göçlerin, mübadelelerin ve en önemlisi “Birlikte yaşama” kültürünün ANADOLU yüzüdür.
İslam öncesi ve sonrası; Yahudiliğin ve Hristiyanlığın da tarihinde de çok önemli bir yere sahiptir.
Dolayısıyla İZMİR bir dünya hafızası, medeniyet çeyizi, insanlık atlası ve İslam düşünce atlasıdır.
Ayrıca; Osmanlı’nın dağılış sürecinden sonra da; Anadolu’ya çekilen ve tutunan TÜRK-İSLAM medeniyetinin direniş şehridir; Dolayısıyla Cumhuriyetin kuruluş destanının da mührü konumdadır.
Fakat… İzmir’in, tedbirsizliğinden kaynaklı, bir “Kent hastalığı” diyeceğimiz; “kronik astım” gibi; nefes darlığı; baş dönmesi; uyku düzenliği… gibi; yani yaşam konforunu düşüren müzmin bir rahatsızlığı var: Şehrin ruhunu unutmak; yani bir çeşit tarih unutkanlığına bağlı; Kentleşememe sosyolojisi…
Çok ilginçtir; Modern anlam ve bağlamda “Kentleşme” sürecine bir türlü geçemeyen; Üstelik medeniyet şehri imkanlarını bırakın kullanmayı; “Metruk tarih” ligine düşüren bir sürece rağmen; İzmir’in yeni bir alışkanlığı var: EĞLENCE!…
Türkiye’nin en fazla EĞLENCE’yi yaşam tarzına dönüştürmüş; hatta eğlence sosyolojisinin adeta merkezi olmuş bir yerel davranışı var!… Dahası; bütün sorunlarına, kayıplarına, gecikmişliğine rağmen; eğlenmeyi elden bırakmayan; tüm açmazlarına, kısır döngüye dönmüş yerel sorunlarına rağmen; eğlencesine dokundurtmayan bir “TUTUCU NEŞELİ” kültürü var.
Biliyorsunuz; insanlık tarihinin iki aort damarı var; medeniyetin görünümü açısından: SANAT TARİHİ ve EĞLENCE TARİHİ.
Eğlencenin ise üç ana kodu var:
Birinci kodu: NEŞE-ÇAKIR KEYF-DİNLENDİRİCİ TARZ
İkinci kodu: FARKLILIKLARI EĞLENCE KÜLTÜRÜNDE KAYNAŞTIRMA.
Üçüncü kodu: Mitoloji-Menkıbe-Folklor gibi Sanat tarihi ile kesişen HALK BİLİMİ etkinleşmesi…
Fakat zamanla İzmir’de yaygınlaştırılmak istenen veya yaygınlaştırılmış “DURUM”ler var ki; artık yaşananlardan ötürü öz eleştiri de getiren ” KRONİK EĞLENCE-ABARTILMIŞ NEŞE” durumu var. Çünkü;
1) İzmir’in binbeşyüz yıllık İSLAM ŞEHRİ kimliği inatla unutturulmak/unutulmak süreci işliyor ve CUMHURİYET sicili DİRENİŞ SİCİLİ olan İzmir, ısrarla ÖZEL YAŞAM GÖSTERİLERİ eşiğine indirgenmiş bir POLİTİK FESTİVAL’e evrilmiş durumda. Bu şu demek; Kültürüsüzleşme var ve de “Eğlence kültürünü” Şehir ve Kent kültürü sanma/sunma inadı var….
2) ŞEHİR MARKALARI VE KENT STANDARTLARI gibi çok hayati konulara odaklanmama; proje üretmeme ve en tehlikelisi de dünya örnekleri açısından SOSYOLOJİK GECİKME içine düşülmesi söz konusu. Ve bu ödevlerden-sorumluluktan ısrarla MUHALEFET-İKTİDAR geriliminden beslenen çevrelerin kenti baskılaması sebebiyle; aşırı ve faydasız politizasyonda kalınması durumu var…
3) FIRSATLARI-AVANTAJLARI başka illere kaptırma. Örneğin İzmir’in dünyadaki gelişmeler açısından büyük avantajlarına rağmen; tarihi rolünü; Örneğin MERSİN’e kaptırması gibi…
Nitekim; altı yılı aşkındır İzmir’de yaptığımız saha çalışmalarında “Bize, İZMİR’i İZMİR yapan 100 şey sayarmısınız!” dediğimizde; akla gelen ve dillerindirilen başlıklar en fazla 15-20 civarında kalıyor. Ve sıralananların çoğu DOĞU ROMA-YUNAN kültürüne ait başlıklar. Yani BATILILIŞMA hafızasının içimizdeki Truva atı olan TURİSTİK TEMALAR. Zaten çoğu özünde EĞLENCE ATLASI içinde yer alan konumlamalar söz konusu; Yani yine iş dönüp-dolaşıp EĞLENCEY’ye bağlanıyor!…
Dolayısıyla: “Bu100denİzmir” projeksiyonu; MEDENİYET-CUMHURİYET-EVRENSELLİK kodlarının sahici yol haritasını içermek durumda.
*** Medeniyeti Batılıların mirasının bekçiliğine düşürmek; Cumhuriyeti Politik gerilime malzeme yapan ve yaşam tarzını EĞLENCE üzerinden cepheleştirmeye hat yapmak; Evrenselliği ise şehir-kent modeli geliştirmek yerine sembolik-sanatsal gösteri hatta festival ile sınırlı YENİ EĞLENCE diline evrilten yerel siyaset anlayışını aşamamak; hem İZİMİR’e haksızlık hem İzmirlinin kendisine haksızlık.
Fakat… bir yerden başlamak lazım. En sahici başlangıç yeri ise; Kuşkusuz tüm ihmallerin kurbanı olmuş; ancak İZMİR’in HAYAT KUTUSU diyeceğimiz KEMER ALTI ÇARŞISI BÖLGESİ’dir…
“Bu100denİZMİR” denecekse eğer; O zaman İzmiri’in yüzü: Kemeraltı!… bilinmeli, görülmeli ve sahiplenilmeli!.
Biz de; “Bu100denTürkiye-Bu100denİzmir” denklemini Kemeraltı çarşısı üzerinden çözümlüyoruz!…
Kulağımıza küpe olsun: İzmir tarihinin altı: Kemeraltı!
