Dün yazacağım dedim ancak Şam’ın da düşeceği ortadaydı ve bekledim. Halep, Hama, Humus, Dera ve Şam’ın dış mahalleleri derken Suriye’de YPG’nin kontrolü dışındaki tüm rejim bölgeleri çöktü ve muhaliflerin mutlak zaferi duyuruldu. 13 yılda olmayanlar 12 günde gerçekleşti. Rejimi havadan koruyan Rusya Ukrayna ile meşgul, İran ise milisleriyle kan kaybedince sonuç bu.
Şimdi yaslanın geriye, hızlı bir özet geçeyim. HTŞ ve diğer muhaliflerin ülke genelindeki ilerleyişi Şam’a başka bir çare bırakmadı. En güçlü yapı HTŞ olsa da eskisi gibi radikal bir motto çizmiyor ve yetkilerini sivil idareye bırakıyor. Şu anda YPG kontrolündeki Fırat’ın doğusu ve Menbiç dışındaki tüm bölgeler muhalif kontrolüne girdi. Ülke genelinde muhaliflerin kontrolü sonrası yüz binlerce sığınmacının ülkelerine dönmesinin önü açıldı. Ben Esad ile görüşülüp sığınmacıların ülkelerine dönmesi için görüşülmesi taraftarıydım ama Esad hep bunu reddetti. YPG ile iş birliği yapmayı sürdürdü. Şu an rejim kalmadı. En yakın müttefiki YPG ise rejimin çekildiği petrol bölgesi Deyri Zor’a çökmeye çalışsa da Arap aşiretler muhaliflere katılarak YPG’yi şehirden çıkardı. Rakka’da da benzer senaryolar gerçekleşebilir. Çünkü daha önceki yazılarımda bahsettiğim gibi Fırat’ın doğusunda Türkiye sınırı dışında Kürt nüfusu yok ve ABD’nin araya girmesiyle duran Arap aşiretler er ya da geç isyan edecek.
Şimdi Suriye’de sadece muhalifler ve YPG kaldı. YPG Arap şehirlerinden çıkarsa elinde sadece 2-3 küçük şehir kalacak. Türkiye, hem sığınmacıların gönderilmesine hem de -operasyon düzenlemeden- YPG’nin devlet kurma hayalini ortadan kaldırmaya hiç bu kadar yaklaşmadı. Önümüzdeki günler öyle kritik ki Türkiye’nin itidalli olmayı sürdürmesi, Esad sonrası Suriye’deki olası çatışmaları, radikal örgütlerin yükselişinin takibini ve güç müdahalelerini iyi yönetmesi gerekiyor. ABD’nin ülkeden çekilmemesi için başka bir bahane de kalmadı. Esad sonrası yeni Suriye’de ise Türkiye’nin masanın en başında oturacağı ortada. Yeni maceralar bizi bekliyor. Her konuyu ayrı yazı şeklinde ele alacağım.
