Yayıncı: Analiz Vakti
Yayın Tarihi: 2025-10-24
📝 Türkiye’de “Ağır ve Tehlikeli İşler” yönetmeliği, hem işveren hem çalışan için hayati yükümlülükler içeriyor. Genç işçiler ve kadın çalışanlar için özel düzenlemeler bulunuyor.
Ankara – 24 Ekim 2025 – 15.00
ATİ Yönetmeliği Nedir?
Ağır ve Tehlikeli İşler (ATİ) Yönetmeliği’nde hangi işlerin bu kapsama girdiği açıkça belirtilmiştir.
- 16 yaşını doldurmamış genç işçilerin bu işlerde çalıştırılması kesinlikle yasaktır.
- Bazı ağır ve tehlikeli işlerde kadın işçiler ve 18 yaşını doldurmamış genç işçiler de çalıştırılamaz.
- 16 yaşını doldurmuş genç işçiler, sağlık ve güvenlik koşulları sağlandığında, mesleklerine uygun bazı işlerde çalışabilir.
- Kadın ve genç işçilerin hangi işlerde çalışabileceği yönetmelikte ayrıntılı biçimde tanımlanmıştır.
ATİ ile İlgili Belgeler ve Yükümlülükler
İşveren veya vekili, ağır ve tehlikeli işlerde çalışan işçilerin nüfus cüzdanı örneklerini onaylı olarak saklamak ve İş Müfettişlerine gerektiğinde göstermekle yükümlüdür.
Her işçi için:
- İşe girişte ve her yıl periyodik olarak (genç işçilerde 6 ayda bir) sağlık muayenesi yapılmalıdır.
- İşe uygunluk, doktor raporu ile belgelenmelidir.
Mesleki Eğitim Şartı
01.01.2009 tarihinden itibaren, ağır ve tehlikeli işlerde yalnızca mesleki eğitim almış işçiler çalıştırılabilir.
- Bu kuralı ihlal eden işverenler, her işçi için 560 TL idari para cezası ile karşılaşır.
Sağlık Kontrolleri: Zorunlu ve Düzenli
İşyeri sağlık kontrolleri aşağıdaki aralıklarla yapılmalıdır:
- İşe giriş muayenesi: Zorunlu
- Periyodik muayene: Yılda bir
- Tozlu işlerde: 6 ayda bir göğüs radyografisi
- Gıda veya mutfak çalışanları: 6 ayda bir portör muayenesi
- Gürültülü işlerde: Yılda bir odyogram
- Titreşimli işlerde: Yılda bir kas-iskelet muayenesi
- Ekranlı araç çalışanları: Yılda bir göz muayenesi
- Kimyasallara maruz kalanlar: Risk düzeyine göre değişen testler
Sağlık Raporu Almamanın Cezası
Ağır ve tehlikeli işlerde çalışan her işçi için sağlık raporu alınmazsa, 224 TL idari para cezası uygulanır.
Bu kural, işe girişte ve periyodik kontrollerde geçerlidir.
İşyerinde Yapılması Gereken Ölçümler
İşyeri ortam ölçümleri, çalışan sağlığının korunması için düzenli olarak yapılmalıdır:
- Gürültü ölçümü
- Toz ölçümü
- Ortam havası analizi
- Aydınlatma ölçümü
Ayrıca işyerinde, tesisat veya ekipmanda esaslı değişiklik yapıldığında ölçümler tekrarlanmalıdır.
Çalışanlardan İstenen Belgeler ve Ehliyetler
Ağır ve tehlikeli işlerde görev alacak çalışanlardan aşağıdaki belgeler talep edilir:
- Kazancı belgesi
- Patlayıcı madde ateşleme belgesi
- İş makinesi operatörü belgesi
- G sınıfı sürücü belgesi
- Römork kullanma belgesi
- Mesleki eğitim diploması veya sertifikası
Ekipman ve Makine Testleri
İş ekipmanlarının periyodik kontrolü hayati öneme sahiptir:
- Kaldırma araçları ve yük asansörleri: 3 ayda bir
- Kompresör ve basınçlı kaplar: Yılda bir
- Elektrik tesisatı: Yılda bir
- Havalandırma sistemleri: 3 ayda bir
- Yangın tüpleri: 6 ayda bir kontrol edilmelidir.
Mevzuat Gereği Bulundurulması Gereken Belgeler
İşyerlerinde aşağıdaki belgelerin bulunması zorunludur:
- Risk değerlendirmesi
- Acil eylem planı
- İç yönetmelik
- İşçilere İSG eğitimi verildiğine dair belgeler
- Yıllık İSG eğitim planı
- Yangın tatbikatı raporu (6 ayda bir)
- Sağlık ve güvenlik planı (yapı işleri için)
- Patlamadan korunma dokümanı
- Kişisel koruyucu donanım teslim tutanağı
- İşyeri sağlık biriminin yıllık değerlendirme raporu
ATİ Listesi ve Tehlike Dereceleri
Ağır ve tehlikeli işler listesi (2017), işlerin tehlike sınıflarını detaylı şekilde gösterir.
Toplam 96 sayfa olan bu listede, her mesleğin karşısında az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli sınıfı belirtilmiştir.
Kaynak: Resmi Gazete 2017 Sayısı
📣 Analiz Vakti Görüşü
Analiz Vakti İş Güvenliği Editörü:
“ATİ Yönetmeliği, sadece işçiyi değil, üretim kalitesini de koruyan bir çerçevedir. Türkiye’de hâlâ birçok işletmede ihmal edilen sağlık muayeneleri ve mesleki eğitimler, kazaların en önemli nedenidir. Bu bilincin güçlenmesi, iş kazalarının azaltılmasında kritik rol oynayacaktır.”
Yazar: Analiz Vakti Haber Ekibi
