ABD DIŞ POLİTİKASI OVAL Mİ YUVARLAK MI?
- Resmi açıklama öncesi Akıldan Sızanlar –
Anadolu Türklerinin SOYU Asya kökenli olabilir. Ancak SOPU ( Siyaseti – Ortak Aklı- Perspektifi- Ufku ) kesinlikle AVRUPA’i dir. Osmanlı da kendini hep Avrupa kıtasının parçası saydı; Devamı olan Türkiye Cumhuriyeti ise Avrupalı olmayı devletin otomatiğe bağlanmış rotası yaptı. O nedenle Tükiye’nin “BATI”dan kopacağı olasılığı/öngörüsü/beklentisi en hafifiyle tarih bilmemek en fazlasıyla da matematikten anlamamaktır.
O nedenle/bağlamda Türkiye’nin ASYA ile ilişkileri sadece “Ticaret” hesaplıdır. Türkiye’yi NATO-BM-UNESCO üçgeninden çıkarmaya ve ASYA’nın parçası yapmaya ne kimsenin niyeti vardır ne de buna gücü yeter!… Kaldı ki Devleti mecbur edici gelişmeler ve seçenekler oluşsa bile; bizzat halkın/milletin ASYA dünyasına yüzünü dönmek gibi ne bir hissiyatı var ne de hafızası!…
Üstelik BATI paradigması/rönesans atlası fetret dönemine girmiş ve çöküyorken; ABD’nin patronajlığı parçalanıyorken… Türkiye’nin devlet rotası ve halk ziyneti/huyu “BATI”lıdır.
Türkiye’nin ana gündemi BATI’dan ayrılmak değil; BATI dünyasında sınıf atlamak/birinci ligde olmak yani sömürge muamelesi yapılmasına müsade etmemek üzeredir. Ve kuşkusuz Türkiye’nin “coğrafi kader” anlayışı da “TAM AVRUPA” aidiyeti kodludur; Nitekim ticareti, kültürü, eğitimi, bürokrasisi, arka bahçesi.. Herşeyi Avrupa bütününden mülhemdir.
Türkiye tam da bu bağlamda iki kriz yaşamaktadır.
Birincisi; parçası olduğu Avrupa her açıdan kriz içindedir; Özellikle İngiliz-Amerikan boyunduruğundan çıkıp, nefes alıp kendi kıtasının geleceğini planlayamamaktadır. Üstelik Avrupa değil fakat Avrupalılar Türkiye’yi Avrupa’nın asli unsuru görmüyorlar. Yani tek taraflı politik kara bir sevda hali var!…
İkincisi; Ortadoğu’daki gelişmelerin hepsi Türkiye’yi etkilemekte ve bu yüzden Avrupa Türkiye’yi içine almak yerine Ortadoğu baskısını azaltan “Tampon/Duvar Ülke” statüsü vermekte ısrarlıdır.
Bugün ABD-TÜRKİYE ( TRUMP-ERDOĞAN ) müzakeresi; işte tam da bu aidiyet/bütünleşmeyi güncellemek odaklıdır. Fakat bu noktada ilk “güncelleme” daha önce ÖZAL-BUSH ikili ilişkisinde temerküz etmişti; şimdi de Trump-Erdoğan ikili ilişkisinde etkinleşiyor. Yalnız CB Erdoğan dönemi Özal dönemine göre eli-beli-dili daha güçlü durumda.
Fakat ABD bu! “Ofis Oval mi; Yuvarlak mı?!” zamanla belli oluyor. Biz ise resmi görüşmenin bitmesine yakın bazı “Akıldan sızanlar” kabilinden kritik notları paylaşalım. Çünkü CB sayın Erdoğan açıkladıktan sonra; BENZER şeyler söylemek malumu ilan olur….
1) TRUMP-ERDOĞAN “BATI/İTTİFAKI” için TAM MUTABAKAT İÇİNDELER!
Bundan kastımız şudur: Türkiye – ABD stratejik müttefikliği ( PKK/PYD silahlanması sebebiyle açıktan ayrışma görüntüsü vermişti…) güncelleniyor. PYD’nin Suriye ordusuna entegre olması çözümlemesi ile temel sorun çözümleniyor. Dolayısıyla şu keskin cümleyi kurabilirim: Türkiye artık ABD ile; Rusya – İran- Çin yani ASYA dünyasındaki yol haritasını karşılıklı bilgilendirme-müzakere ve uyum içinde götürme kararına bağlanmıştır. Kuşkusuz Türkiye’nin etkin, bağımsız, güçlü olmak adına kimliğinden/şahsiyetinden açıktan ödün verilmesine izin vermeden. Yani Suriye süreci ABD-TÜRKİYE müttefikliğini hızla iyileştiriyor.
2) ORTADOĞU YOL HARİTASINDA ANLAŞMAZLIK VAR!
Avrupa için Ortadoğu sadece ticaret sahasıdır ve en çok endişe duyulan Ortadoğu’dan Avrupa’ya göç konusudur. Türkiye’ye bir “Göç Havuzu Ülkesi” rolü verilmesi bundan.
Ancak ABD için Ortadoğu demek yer altı-yer üstü kaynak olsa da; ABD’nin önceliği İSRAİL’in güvenliğidir. ABD, Türkiye’nin İsrail güvenliğine katkıda ve bölgede güç olarak kabulünde ısrar ediyor. O nedenle önce Gazze/Hamas konusunda İsrail’in planının esas olduğunu Türkiye’ye dayatıyor. Plan çok açık: “Hamas’ın kendini fesh etmesi ve Tanınan Filistin Devletinin sınırları içinde GAZZE’nin olmaması yönünde”…
CB Erdoğan ise “Hamas’ın tanınacak Filistin devletine entegre olmasını ve GAZZE’nin Filistin’in parçası kalmasını” istiyor. Dolayısıyla HAMAS konusu ABD ile Türkiye arasında mutlak uyumsuzluk var. Ancak “Hamasın tasfiyesi” ön şarı Filistin Devletini tanıyan bütün ülkelerin de ön şartı! Dolayısıyla dünyaya rağmen Türkiye’nin Filistin konusunun Hamas’ta kitlenmesinin ana sebebi olmak-kalmak gibi bir duruma düşecektir.
Dolayısıyla; görüşmede Gazze-hamas konusunda uyum-uzlaşma olmadı!…
3) ASKERİ İŞ BİRLİĞİ TAMAM!
F-16, F-35 Başta olmak üzere; askeri ticaret konuları bir programa oturtuldu. Ancak ABD’ye askeri açıdan bağımlı kalma riski olacak dayatmalar da var!… Çünkü ABD, Putin’i sıkıştırmak adına; “Türkiye’nin NATO üyesi” olduğunu hatırlatacak ve dayatacak bir yol haritası dayatılıyor… Yani Türkiye’den Rusya’ya NATO ülkesini olduğunu daha açıktan göstermesi bekleniyor.
( Boeing sivil uçakları işin süsü. Enerji gibi bir çok alanda anlaşma da görüşmeler için el boş gidilmesi kabilinden… )
4) PAPAZLAR ÇOĞALDI!
Trump’ın “Papaz Brunson” örneğini sürekli vermesi ;CB sayın Erdoğan’ın Heybeliada’daki Ruhban Okulunun açılması noktasındaki gereğinin yapılacağını açıklaması; bir gerçeğe işaret ediyor: Türkiye’nin “Azınlık” konusundaki politikası güncelleniyor. Bu şu demek; Avrupa ile ilişkiler hızla normalleştirilecek. Yani Türkiye’nin Rusya ve Çin’e yönelmesinin çeşitlenmiş gerekçeleri azaltılmış oldu.
5) TÜRKİYE MASADAN GÜÇLÜ KALKTI; ANCAK TAKVİMDE YAVAŞLAMA VAR!
Liderlerin görüşmesi; alt ekibin hazırlıkları, olgunlaştırılması ile başlar. Kritik bazı konular liderlere kalır. Ancak görüşmeden önce çoğu şeyin adı konur. Bu bağlamda Türkiye’nin taleplerinde eli güçlü ve “diklenmeden dik durmak!…” üzere her konudaki ısrarını ortaya koydu. Ancak ABD’nin takvimi “Zamana yaymak” niteliğinde. Bu “Konuları uyutmak” anlamına da geliyor. Türkiye ise “Uyanık” kalmak durumunda. O nedenle yol haritası yön ve temel taşlar olarak aynı olsa da; takvimleme konusunda fark var!…
6) İSRAİL İLE SORUN İSTENMİYOR!
Gazze soykırımına rağmen; ABD her koşulda İsrail ile ilişkilerde mutlak uyum istiyor. CB sayın Erdoğan Gazze soykırımı devam ettikçe ve hatta Netenyahu kaldıkça; bunun mümkün olmayacağını tereddüt etmeden açıktan dillendiriyor. Yani esneme-boyun eğme yok!… Fakat ABD İsrail’in güvenliğinin sadece GAZZE_HAMAS ile sınırlı olmadığını; LÜBNAN-SURİYE-IRAK-YEMEN-İRAN dahil bir çok ülkeyi kapsadığını ve Türkiye’nin ciddi roller oynayabileceğini dillendiriyor. Türkiye hepsi için hazır olduğunu ancak Netenyahu hükümeti oldukça bunun verimli olmayacağını ifade ediyor.
O nedenle Trump anlaşılan her konuda açık ve büyük hamle ile değil; yavaş ve mini adımlarla yürümekten yana!…
7) SONUÇ/ ÇOĞU KARAR GİZLENECEK!
Uzun süren görüşme hakkında genel prensipler ve uyumlu açıklamalar olacaktır. Gerçek konuşmaların ve kararların çoğu paylaşılmayacak. Çünkü dünya-kamuoyu ile açıktan paylaşacak şekilde “sonuçlandırılmış konular” az!…
( Mesela CB sayın Erdoğan’ın HALKBANK konusunu dillendirmesi; Suriye’ye yönelik ambargonun kalkması ile etkileşim içinde olan bir konu…)
Neden?
Çünkü Oki Oval mi Yuvarlak mı?! Net değil!…
( Özel not: Yukarıdaki yorumlar toplantıdan sızan bilgiler değil; aklımdan sızan notlar! Üslub o nedenle empati tadı versin istedim : ) )
