Ya Rabbi Ben Şahidim Muş’ta Torpil ve Liyakatsizlik Arşı İnletmiştir
Bu hadsizler kendilerini hep sözde hacı, hoca, şeyh olarak lanse ediyorlar, böyle olmadıklarını bende biliyorum ama yinede madem kendinilerini muhafazakardan vuruyorlar, öyleyse aşağıdaki yazıya bakınız, şerifiniz, namusunuz ve haysiyetiniz varsa bu arsızlığa yeltenmezsiniz.
Ya Rabbi sen liyakata, işin ehline önem vermeyen, para ile adı namussuzluk içeriği şerefsizik ile iş yapanları cehennm azabı ile cezalandır,
İslam’da torpil veya referans, yani birini kayırmak ya da haksız yere birine avantaj sağlamak, adalet ve liyakat ilkelerine aykırı bir davranış olarak değerlendirilir. Kur’an-ı Kerim ve hadislerde bu tür uygulamalar doğrudan “torpil” kelimesiyle anılmasa da, adalet, emanet, liyakat ve hakkaniyet vurgusu sıkça yapılır.
Adaletin Önemi: Kur’an’da adalet, müminlerin temel vasıflarından biri olarak zikredilir. Örneğin, Nisa Suresi 58. ayette, “Allah size, emanetleri mutlaka ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder.” buyurulur. Bu ayet, işlerin ehil kişilere verilmesi gerektiğini ve kayırmacılığın (torpil) adalete aykırı olduğunu gösterir.
Liyakat ve Emanet: İslam, emanetin (sorumluluğun) ehil kişilere verilmesini vurgular. Torpil, liyakatsiz birinin bir göreve ya da avantaja ulaşması anlamına gelir ki bu, emanete ihanet olarak görülür. Hz. Peygamber’in (s.a.v.) bir hadisinde, “Emanet zayi edildiğinde kıyameti bekle.” (Buhari, İlim, 2) diyerek emanetin önemine işaret ettiği bilinir. Torpil, bu bağlamda emanete zarar veren bir davranıştır.
Haksızlık ve Zulüm: Torpil, birine hak etmediği bir avantaj sağlamakla başkalarının hakkını gasp etmeye yol açar. Bu da zulüm kapsamına girer. Kur’an’da zulmün her türlüsü yasaklanmıştır (ör. Şura Suresi 42). Başkasının hakkını yiyerek ya da adaletsiz davranarak torpil yapmak, bu yasağa aykırıdır.
Rüşvet ve Kayırmacılık: Torpil, bazen rüşvetle veya kişisel çıkarlarla bağlantılı olabilir. Rüşvet, İslam’da kesin olarak haram kılınmıştır. Hz. Peygamber (s.a.v.), “Rüşvet alan da veren de cehennemdedir.” (Ebu Davud, Akdiye, 4) buyurmuştur. Torpil, rüşvetin bir türü olmasa bile, benzer şekilde haksız bir kazanç sağlama amacı taşıyorsa bu hükme yakın bir günah olarak değerlendirilebilir.
Referansın Meşru Sınırı: İslam’da birinin yetkinliğini veya ahlakını tanıtmak için referans olmak caizdir, hatta bazen teşvik edilir. Örneğin, bir iş için ehil birini önermek, adalet ve liyakat çerçevesinde yapılıyorsa sorun yoktur. Ancak bu, hak etmeyen birini kayırmak için değil, sadece kişinin yetkinliğini doğrulamak için olmalıdır.
Sonuç: İslam’da torpil, adalet ve liyakat ilkelerine aykırı olduğu için hoş görülmez. İşlerin ehline verilmesi, hak edenin hakkının teslim edilmesi esastır. Ancak, birinin yetkinliğini dürüstçe tanıtmak için referans olmak, kayırmacılık amacı taşımadığı sürece meşrudur. Müslüman, her durumda adaletten yana olmak ve emanete riayet etmekle yükümlüdür.
04.06.2025 Özkan ORUN
